Bu dersin temel amacı; hemşirelik öğrencilerinin bağımlılığı kronik bir beyin hastalığı olarak kavramalarını sağlamak, klinik ve toplumsal alanlarda bağımlı bireylerin fiziksel, ruhsal ve sosyal ihtiyaçlarını eksiksiz bir şekilde saptayabilme yetisi kazandırmaktır. Öğrencilerin, madde kullanım bozukluğu olan bireylere yönelik kanıta dayalı hemşirelik girişimleri geliştirebilmeleri, yoksunluk ve intoksikasyon tablolarını yönetebilmeleri ve bu süreçte etik/damgalama karşıtı bir profesyonel tutum sergileyebilmeleri için gerekli olan temel bilgi birikimini ve klinik uygulama becerilerini onlara kazandırmak hedeflenmektedir.
Dersin İçeriği
Bu ders; Giriş: Bağımlılık Paradigması ve Tanımlar,Bağımlılığın Nörobiyolojisi ve Sokak Dili,Tütün, Nikotin ve Yeni Nesil Tehditler,Alkol Bağımlılığı ve Hemşirelik Yönetimi,Opioidler ve Reçeteli İlaç Kötüye Kullanımı,Stimülanlar (Met/Kokain) ve Kriz Yönetimi,Sentetik Kannabinoidler (Bonzai) ve Esrar,Ara Sınav,Hemşirelik Süreci: Tanılama ve Tarama,Bağımlılıkta Etik, Yasalar ve Damgalama,Özel Gruplar: Gebelik, Ergen ve Yaşlılar,Motivasyonel Görüşme ve Değişim Aşamaları,Davranışsal Bağımlılıklar ve Zarar Azaltma,AMATEM Sistemi ve Hemşirenin Öz Bakımı,Bağımlı hasta bakımı, genel özet; konularını içermektedir.
Dersin Öğrenme Kazanımları
Öğretim Yöntemleri
Ölçme Yöntemleri
5.Bağımlılıkta iletişim ve empatik yaklaşımın önemini ifade eder
10, 13, 20, 9
A
1. Bağımlılığın nörobiyolojik temellerini ve temel kavramlarını (tolerans/yoksunluk) tanımlama.
16, 19, 9
A
2. Bağımlı birey ve ailesinin klinik/psikososyal değerlendirme süreçlerini açıklama.
10, 14, 16, 19, 4, 9
A
3. Damgalama karşıtı dili kavrama ve temel iletişim tekniklerini (Motivasyonel Görüşme) tartışma.
10, 12, 14, 16, 19, 37, 4, 9
A, E
4. Tanılama bulgularına (CIWA, COWS) göre temel hemşirelik girişimlerini planlama
10, 16, 37, 9
A
Öğretim Yöntemleri:
10: Tartışma Yöntemi, 12: Problem Çözme Yöntemi, 13: Örnek Olay Yöntemi, 14: Bireysel Çalışma Yöntemi, 16: Soru - Cevap Tekniği , 19: Beyin Fırtınası Tekniği, 20: Tersine Beyin Fırtınası Tekniği, 37: Bilgisayar Ve İnternet Destekli Öğretim, 4: Sorgulama Temelli Öğrenme Modeli, 9: Anlatım Yöntemi
Ölçme Yöntemleri:
A: Klasik Yazılı Sınav, E: Ödev
Ders Akışı
Sıra
Konular
Ön Hazırlık
1
Giriş: Bağımlılık Paradigması ve Tanımlar
Ref 2, Ref 8, Ref 10
2
Bağımlılığın Nörobiyolojisi ve Sokak Dili
Ref 2, Ref 9, Ref 8
3
Tütün, Nikotin ve Yeni Nesil Tehditler
Ref 3, Ref 7, Ref 10
4
Alkol Bağımlılığı ve Hemşirelik Yönetimi
Ref 1, Ref 3, Ref 8
5
Opioidler ve Reçeteli İlaç Kötüye Kullanımı
Ref 1, Ref 2, Ref 3
6
Stimülanlar (Met/Kokain) ve Kriz Yönetimi
Ref 1, Ref 2, Ref 8
7
Sentetik Kannabinoidler (Bonzai) ve Esrar
Ref 3, Ref 8, Ref 10
8
Ara Sınav
9
Hemşirelik Süreci: Tanılama ve Tarama
Ref 4, Ref 7, Ref 8
10
Bağımlılıkta Etik, Yasalar ve Damgalama
Ref 2, Ref 6
11
Özel Gruplar: Gebelik, Ergen ve Yaşlılar
Ref 1, Ref 2, Ref 10
12
Motivasyonel Görüşme ve Değişim Aşamaları
Ref 2, Ref 5
13
Davranışsal Bağımlılıklar ve Zarar Azaltma
Ref 1, Ref 2, Ref 8
14
AMATEM Sistemi ve Hemşirenin Öz Bakımı
Ref 3, Ref 8
15
Bağımlı hasta bakımı, genel özet
all ref.
Kaynak
1. American Psychiatric Association. (2022). Mental bozuklukların tanısal ve sayımsal el kitabı (5. baskı, Metin revizyonu; E. Köroğlu, Çev. Ed.). Hekimler Yayın Birliği.
2. International Society of Nurses in Addictions. (2015). Core curriculum of addictions nursing (3. baskı). Wolters Kluwer.
3. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2023). Alkol ve madde bağımlılığı tedavi uygulama rehberi. Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü. https://shgm.saglik.gov.tr/
4. Herdman, T. H., Kamitsuru, S., & Lopes, C. T. (Eds.). (2024). NANDA International nursing diagnoses: Definitions and classification, 2024-2026 (13. baskı). Thieme.
5. Miller, W. R., & Rollnick, S. (2023). Motivational interviewing: Helping people change and grow (4. baskı). Guilford Press.
6. International Council of Nurses. (2021). The ICN code of ethics for nurses (Gözden geçirilmiş baskı). ICN.
7. World Health Organization. (2010). The ASSIST-linked brief intervention for hazardous and harmful substance use: Manual for use in primary care. WHO Press.
8. Ögel, K. (2017). Bağımlılık ve tedavisi temel kitabı. IQ Kültür Sanat Yayıncılık.
9. Stahl, S. M. (2021). Stahl’s essential psychopharmacology: Neuroscientific basis and practical applications (5. baskı). Cambridge University Press.
10. Yeşilay. (2024). Türkiye bağımlılıkla mücadele eğitim programı (TBM) hemşirelik yaklaşımları modülü. Yeşilay Yayınları
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
No
Program Yeterliliği
Katkı Düzeyi
1
2
3
4
5
1
PY-1. Mesleki rol ve sorumluluklarını yerine getirebilecek kuramsal bilgi ve beceriye sahiptir.
X
2
PY-2. Profesyonel tutum ve davranışlara sahiptir
X
3
PY-3. Kaliteli ve güvenli hemşirelik bakımını kanıta dayalı uygulamalar doğrultusunda gerçekleştirir
X
4
PY-4. Hemşirelik karar ve uygulamalarında eleştirel düşünme, sorun çözme ve liderlik becerilerini kullanır.
X
5
PY-5. Meslek mensupları ve diğer sağlık disiplinleri ile ekip çalışması yapar.
X
6
PY-6. Bireysel ve mesleki gelişimine katkı sağlayacak bilimsel ve sosyal projelerde görev alır.
X
7
PY-7. Hemşirelik alanında bir yabancı dili kullanarak literatüre ulaşır ve mesleki uygulamalarında kullanır.
X
8
PY-8. Yaşam boyu öğrenme ve sürekli gelişimi ilke edinir.
X
9
PY-9. Gelişen ve değişen sağlık bakım gereksinimlerinin karşılanmasında birey, aile ve toplum ile işbirliği yaparak etkili iletişim kurar
PY-11. Teknolojik ve yenilikçi bakım yöntemlerini takip ederek mesleki uygulamalarına yansıtır.
X
Değerlendirme Sistemi
Katkı Düzeyi
Mutlak Değerlendirme
Ara Sınavın Başarıya Oranı
40
Genel Sınavın Başarıya Oranı
60
Toplam
100
AKTS / İşyükü Tablosu
Etkinlik
Sayı
Süresi (Saat)
Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Saati
14
2
28
Rehberli Problem Çözme
1
5
5
Problem Çözümü / Ödev / Proje / Rapor Tanzimi
0
0
0
Okul Dışı Diğer Faaliyetler
1
4
4
Proje Sunumu / Seminer
1
2
2
Kısa Sınav (QUİZ) ve Hazırlığı
0
0
0
Ara Sınav ve Hazırlığı
1
10
10
Genel Sınav ve Hazırlığı
1
20
20
Performans Görevi, Bakım Planı
0
0
0
Toplam İş Yükü (Saat)
69
Dersin AKTS Kredisi = Toplam İş Yükü (Saat)/30*=(69/30)
2
Dersin AKTS Kredisi: *30 saatlik çalışma 1 AKTS kredisi sayılmaktadır.
Dersin Detaylı Bilgileri
Ders Tanımı
Ders
Kodu
Yarıyıl
T+U Saat
Kredi
AKTS
BAĞIMLILIK VE HEMŞİRELİK
HEM2214376
Bahar Dönemi
2+0
2
2
Ders Programı
Ön Koşul Dersleri
Önerilen Seçmeli Dersler
Dersin Dili
Türkçe
Dersin Seviyesi
Lisans
Dersin Türü
Programa Bağlı Seçmeli
Dersin Koordinatörü
Dr.Öğr.Üye. Merve GEYLANİ
Dersi Verenler
Dr.Öğr.Üye. Merve GEYLANİ
Dersin Yardımcıları
Dersin Amacı
Bu dersin temel amacı; hemşirelik öğrencilerinin bağımlılığı kronik bir beyin hastalığı olarak kavramalarını sağlamak, klinik ve toplumsal alanlarda bağımlı bireylerin fiziksel, ruhsal ve sosyal ihtiyaçlarını eksiksiz bir şekilde saptayabilme yetisi kazandırmaktır. Öğrencilerin, madde kullanım bozukluğu olan bireylere yönelik kanıta dayalı hemşirelik girişimleri geliştirebilmeleri, yoksunluk ve intoksikasyon tablolarını yönetebilmeleri ve bu süreçte etik/damgalama karşıtı bir profesyonel tutum sergileyebilmeleri için gerekli olan temel bilgi birikimini ve klinik uygulama becerilerini onlara kazandırmak hedeflenmektedir.
Dersin İçeriği
Bu ders; Giriş: Bağımlılık Paradigması ve Tanımlar,Bağımlılığın Nörobiyolojisi ve Sokak Dili,Tütün, Nikotin ve Yeni Nesil Tehditler,Alkol Bağımlılığı ve Hemşirelik Yönetimi,Opioidler ve Reçeteli İlaç Kötüye Kullanımı,Stimülanlar (Met/Kokain) ve Kriz Yönetimi,Sentetik Kannabinoidler (Bonzai) ve Esrar,Ara Sınav,Hemşirelik Süreci: Tanılama ve Tarama,Bağımlılıkta Etik, Yasalar ve Damgalama,Özel Gruplar: Gebelik, Ergen ve Yaşlılar,Motivasyonel Görüşme ve Değişim Aşamaları,Davranışsal Bağımlılıklar ve Zarar Azaltma,AMATEM Sistemi ve Hemşirenin Öz Bakımı,Bağımlı hasta bakımı, genel özet; konularını içermektedir.
Dersin Öğrenme Kazanımları
Öğretim Yöntemleri
Ölçme Yöntemleri
5.Bağımlılıkta iletişim ve empatik yaklaşımın önemini ifade eder
10, 13, 20, 9
A
1. Bağımlılığın nörobiyolojik temellerini ve temel kavramlarını (tolerans/yoksunluk) tanımlama.
16, 19, 9
A
2. Bağımlı birey ve ailesinin klinik/psikososyal değerlendirme süreçlerini açıklama.
10, 14, 16, 19, 4, 9
A
3. Damgalama karşıtı dili kavrama ve temel iletişim tekniklerini (Motivasyonel Görüşme) tartışma.
10, 12, 14, 16, 19, 37, 4, 9
A, E
4. Tanılama bulgularına (CIWA, COWS) göre temel hemşirelik girişimlerini planlama
10, 16, 37, 9
A
Öğretim Yöntemleri:
10: Tartışma Yöntemi, 12: Problem Çözme Yöntemi, 13: Örnek Olay Yöntemi, 14: Bireysel Çalışma Yöntemi, 16: Soru - Cevap Tekniği , 19: Beyin Fırtınası Tekniği, 20: Tersine Beyin Fırtınası Tekniği, 37: Bilgisayar Ve İnternet Destekli Öğretim, 4: Sorgulama Temelli Öğrenme Modeli, 9: Anlatım Yöntemi
Ölçme Yöntemleri:
A: Klasik Yazılı Sınav, E: Ödev
Ders Akışı
Sıra
Konular
Ön Hazırlık
1
Giriş: Bağımlılık Paradigması ve Tanımlar
Ref 2, Ref 8, Ref 10
2
Bağımlılığın Nörobiyolojisi ve Sokak Dili
Ref 2, Ref 9, Ref 8
3
Tütün, Nikotin ve Yeni Nesil Tehditler
Ref 3, Ref 7, Ref 10
4
Alkol Bağımlılığı ve Hemşirelik Yönetimi
Ref 1, Ref 3, Ref 8
5
Opioidler ve Reçeteli İlaç Kötüye Kullanımı
Ref 1, Ref 2, Ref 3
6
Stimülanlar (Met/Kokain) ve Kriz Yönetimi
Ref 1, Ref 2, Ref 8
7
Sentetik Kannabinoidler (Bonzai) ve Esrar
Ref 3, Ref 8, Ref 10
8
Ara Sınav
9
Hemşirelik Süreci: Tanılama ve Tarama
Ref 4, Ref 7, Ref 8
10
Bağımlılıkta Etik, Yasalar ve Damgalama
Ref 2, Ref 6
11
Özel Gruplar: Gebelik, Ergen ve Yaşlılar
Ref 1, Ref 2, Ref 10
12
Motivasyonel Görüşme ve Değişim Aşamaları
Ref 2, Ref 5
13
Davranışsal Bağımlılıklar ve Zarar Azaltma
Ref 1, Ref 2, Ref 8
14
AMATEM Sistemi ve Hemşirenin Öz Bakımı
Ref 3, Ref 8
15
Bağımlı hasta bakımı, genel özet
all ref.
Kaynak
1. American Psychiatric Association. (2022). Mental bozuklukların tanısal ve sayımsal el kitabı (5. baskı, Metin revizyonu; E. Köroğlu, Çev. Ed.). Hekimler Yayın Birliği.
2. International Society of Nurses in Addictions. (2015). Core curriculum of addictions nursing (3. baskı). Wolters Kluwer.
3. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2023). Alkol ve madde bağımlılığı tedavi uygulama rehberi. Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü. https://shgm.saglik.gov.tr/
4. Herdman, T. H., Kamitsuru, S., & Lopes, C. T. (Eds.). (2024). NANDA International nursing diagnoses: Definitions and classification, 2024-2026 (13. baskı). Thieme.
5. Miller, W. R., & Rollnick, S. (2023). Motivational interviewing: Helping people change and grow (4. baskı). Guilford Press.
6. International Council of Nurses. (2021). The ICN code of ethics for nurses (Gözden geçirilmiş baskı). ICN.
7. World Health Organization. (2010). The ASSIST-linked brief intervention for hazardous and harmful substance use: Manual for use in primary care. WHO Press.
8. Ögel, K. (2017). Bağımlılık ve tedavisi temel kitabı. IQ Kültür Sanat Yayıncılık.
9. Stahl, S. M. (2021). Stahl’s essential psychopharmacology: Neuroscientific basis and practical applications (5. baskı). Cambridge University Press.
10. Yeşilay. (2024). Türkiye bağımlılıkla mücadele eğitim programı (TBM) hemşirelik yaklaşımları modülü. Yeşilay Yayınları
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
No
Program Yeterliliği
Katkı Düzeyi
1
2
3
4
5
1
PY-1. Mesleki rol ve sorumluluklarını yerine getirebilecek kuramsal bilgi ve beceriye sahiptir.
X
2
PY-2. Profesyonel tutum ve davranışlara sahiptir
X
3
PY-3. Kaliteli ve güvenli hemşirelik bakımını kanıta dayalı uygulamalar doğrultusunda gerçekleştirir
X
4
PY-4. Hemşirelik karar ve uygulamalarında eleştirel düşünme, sorun çözme ve liderlik becerilerini kullanır.
X
5
PY-5. Meslek mensupları ve diğer sağlık disiplinleri ile ekip çalışması yapar.
X
6
PY-6. Bireysel ve mesleki gelişimine katkı sağlayacak bilimsel ve sosyal projelerde görev alır.
X
7
PY-7. Hemşirelik alanında bir yabancı dili kullanarak literatüre ulaşır ve mesleki uygulamalarında kullanır.
X
8
PY-8. Yaşam boyu öğrenme ve sürekli gelişimi ilke edinir.
X
9
PY-9. Gelişen ve değişen sağlık bakım gereksinimlerinin karşılanmasında birey, aile ve toplum ile işbirliği yaparak etkili iletişim kurar
