Ders Detayı
Ders Detayı
Ders Tanımı
| Ders | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| AİLE VE TOPLUM EBELİĞİ | EBE3273040 | Bahar Dönemi | 2+0 | 2 | 2 |
| Ders Programı | Cuma 15:30-16:15 Cuma 16:30-17:15 Cumartesi 16:30-17:15 Cumartesi 17:30-18:15 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler |
| Dersin Dili | Türkçe |
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Türü | Programa Bağlı Seçmeli |
| Dersin Koordinatörü | Dr.Öğr.Üye. Dilek HACIVELİOĞLU |
| Dersi Verenler | Dr.Öğr.Üye. Dilek HACIVELİOĞLU |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Amacı | Bu ders, halk sağlığının temel ilkelerini, tarihsel gelişimini ve sağlık sistemleri içindeki yerini ele alarak, ebelik mesleğinin halk sağlığıyla olan ilişkisini kavramayı amaçlamaktadır. Öğrenciler, demografi, bulaşıcı hastalıklar, bağışıklama, ana-çocuk sağlığı, okul ve çevre sağlığı, beslenme ve olağan dışı durumlar gibi halk sağlığı konularını anlayarak, koruyucu ve destekleyici sağlık hizmetlerinde ebelik rolünü etkin şekilde değerlendirebileceklerdir. Ayrıca, sağlık politikaları, üreme sağlığı, aile planlaması ve ebelik ile ilgili yasal mevzuat konularında bilgi edinerek, toplum temelli sağlık hizmetlerinde profesyonel rollerini bilinçli şekilde uygulayabileceklerdir. |
| Dersin İçeriği | Bu ders; Halk Sağlığının Tarihçesi - Temel Sağlık Hizmetlerinin Gelişimi - Sağlık Reformları,Demografi ve Sağlık – Demografik Dönüşüm,Sağlık örgütlenmesi-Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri(nde) -ve ebelik- Ebelerin Görev ve Sorumlulukları, Türkiye’de Aile Yapısı, Kültür ve Sağlık - Evlilik Öncesi Danışmanlık,Bağışıklama ile önlenebilen Hastalıklar ve Türkiye’de Bulaşıcı Hastalıklar,Koruyucu Onkoloji - Ebelik Bakım İşlevleri ve Ev Ziyareti,Bebek / Gebe muayenesi Demonstrasyon,Ana-Çocuk Sağlığı Eğitimi ve İletişimi,Okul ve çevre sağlığı, Sağlığı Koruma Önlemleri - Toplum Beslenmesi,Olağan dışı durumlar ve toplum (halk) sağlığı,Halk Sağlığında Biyoistatistik Biliminin Yeri,Üreme Sağlığı ve Aile Planlaması,Ebelikle İlgili Yasal Durum ve Mevzuat - Aile Sağlığı/Toplum Sağlığı Merkezi Yönetimi; konularını içermektedir. |
| Dersin Öğrenme Kazanımları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
| 1. Doğum öncesi, doğum ve doğum sonrası hizmet ve evde bakım konularında bilgi ve beceri kazanır | 10, 12, 13, 14, 16, 18, 2, 5, 6, 9 | A, F |
| 1.1. Toplumu tanır. | 4, 6, 9 | A, F |
| 1.2. Ev ziyaretlerinde ebelik bakımını uygular. | 13, 14, 5, 6, 9 | A, F |
| 1.3. Gebe muayenesinde riskleri saptar. | 16, 17, 37, 4, 6, 8, 9 | A, E, F |
| 2. Çocukların aşılarını uygulayabilecektir. | 17, 37, 4, 6, 9 | A |
| 2.1. 0-6 yaş çocuk takibi yapar. | 16, 18, 2, 37, 4, 9 | A, F |
| 2.2. Çocukların sağlıklı beslenmesi için ilkeleri açıklar. | 14, 16, 18, 5, 6, 9 | A, F |
| 2.3. Evlilik öncesi danışmanlık uygular. | 14, 4, 9 | A |
| 3. Sağlık politikaları ve hizmet sunumu konusunda değerlendirme yapar. | 18, 9 | A |
| 4. Küresel Çevre Sağlığı Sorunlarının farkında olur | 13, 18, 21, 9 | A |
| Öğretim Yöntemleri: | 10: Tartışma Yöntemi, 12: Problem Çözme Yöntemi, 13: Örnek Olay Yöntemi, 14: Bireysel Çalışma Yöntemi, 16: Soru - Cevap Tekniği , 17: Deney yapma Tekniği, 18: Mikro Öğretim Tekniği , 2: Proje Temelli Öğrenme Modeli, 21: Benzetim/Simülasyon Tekniği, 37: Bilgisayar Ve İnternet Destekli Öğretim, 4: Sorgulama Temelli Öğrenme Modeli, 5: İşbirlikli Öğrenme Modeli, 6: Deneyimle Öğrenme Modeli, 8: Ters-yüz Edilmiş Sınıf Modeli, 9: Anlatım Yöntemi |
| Ölçme Yöntemleri: | A: Klasik Yazılı Sınav, E: Ödev, F: Proje Görevi |
Ders Akışı
| Sıra | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Halk Sağlığının Tarihçesi - Temel Sağlık Hizmetlerinin Gelişimi - Sağlık Reformları | Halk Sağlığının Tarihçesi - Temel Sağlık Hizmetlerinin Gelişimi - Sağlık Reformları Ebelik ve Toplum Sağlığı. Editörler: Melek Gülsün Özentürk, Ummahan Yücel, Reci Meseri. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. 2019, Çavmak, Ş., & Çavmak, D. (2017). Türkiye’de Sağlık Hizmetlerinin Tarihsel Gelişimi Ve Sağlıkta Dönüşüm Programı. Sağlık Yönetimi Dergisi, 1(1), 48-57. Karahüseyinoğlu, E. K. (2021). Kalite yönetimi perspektifinde sağlık hizmetleri. Journal of Academic Value Studies, 7(3), 394-402. Prof. Dr. Nusret Fişek’in Kitaplaşmamış Yazıları, Ana-Çocuk Sağlığı, Nüfus Sorunları ve Aile Planlaması, Rahmi Dirican, Türk Tabipler Birliği, 1998 |
| 2 | Demografi ve Sağlık – Demografik Dönüşüm | Demografi ve Sağlık – Demografik Dönüşüm Ebelik ve Toplum Sağlığı. Editörler: Melek Gülsün Özentürk, Ummahan Yücel, Reci Meseri. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. 2019, Ankara (18-30). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=49685 Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları, 2023. TÜİK Haber Portalı. Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması (2018). Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü |
| 3 | Sağlık örgütlenmesi-Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri(nde) -ve ebelik- Ebelerin Görev ve Sorumlulukları | Sağlık örgütlenmesi-Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri(nde) -ve ebelik- Ebelerin Görev ve Sorumlulukları Ebelik ve Toplum Sağlığı. Editörler: Melek Gülsün Özentürk, Ummahan Yücel, Reci Meseri. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. 2019, Ankara (Syf: 6-7-14) (111-117). Asiye Çiğdem ŞİMŞEK, Deniz ÇAKMAK. Ülkemizde Yürürlükte Olan Kadın Sağlığını Koruma Politikaları Mevzuatı. Jinekoloji - Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi 2019; Volume: 16, Sayı: 1, Sayfa: 45-50 Gür, K., Kaya, Ç. A., Çifçili, S., Kırımlı, E., Erol, S., Şişman, F. N., & Kolaç, N. (2023). Aile Sağlığı Merkezlerinde Hemşirelik ve Ebelik Hizmetleri Çalıştay Raporu. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 5(1), 1-9. |
| 4 | Türkiye’de Aile Yapısı, Kültür ve Sağlık - Evlilik Öncesi Danışmanlık | Türkiye’de Aile Yapısı, Kültür ve Sağlık - Evlilik Öncesi Danışmanlık Ebelik ve Toplum Sağlığı. Editörler: Melek Gülsün Özentürk, Ummahan Yücel, Reci Meseri. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. 2019, Ankara. (41-51) Evlilik Öncesi Danışmanlık Rehberi. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Kadın ve Üreme Sağlığı Daire Başkanlığı. Ankara, 2014 Sadıç, E., & Alparslan, Ö. (2021). Kadına yönelik şiddet ve adli ebelik. Meyad Akademi, 2(2), 150-162. |
| 5 | Bağışıklama ile önlenebilen Hastalıklar ve Türkiye’de Bulaşıcı Hastalıklar | 1.http://www.istanbulhalksagligi.gov.tr/data/content/cekush_dosyalar/12-%20bebek_cocuk_ergen_izlem_protokolleri.pdf Tunçel, E. K., Dündar, C., & Pekşen, Y. (2005). Ebelerin anne sütü ile ilgili bilgi ve uygulamalarının değerlendirilmesi. Kocatepe Tıp Dergisi, 6(1), 43-48. Orhon, F. Ş. (2020). Genişletilmiş bağışıklama programına her yönüyle bakış. Osmangazi Tıp Dergisi, 6-14. Bulduk, K. D., & Güneş, G. (2023). TOPLUM BAĞIŞIKLIĞI VE HALKA BAĞIŞIKLAMA. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, 8(1), 97-104. Ok, Ş., Pehlivan, E., & Geçkil, E. (2004). Malatya il merkezindeki 12 aylık bebeklerin bağışıklama durumu. |
| 6 | Koruyucu Onkoloji - Ebelik Bakım İşlevleri ve Ev Ziyareti | Hoover, C., & Holt, L. (2016). Midwifing the End of Life: Expanding the Scope of Modern Midwifery Practice to Reclaim Palliative Care. Journal of Midwifery & Women’s Health, 61(3), 306-314. Ebelik ve Toplum Sağlığı. Editörler: Melek Gülsün Özentürk, Ummahan Yücel, Reci Meseri. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. 2019, Ankara (syf: 422-427). |
| 7 | Bebek / Gebe muayenesi Demonstrasyon | https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/dogumonubakim.pdf Halk Sağlığı Müdürlüğü, G. (2018). DOĞUM ÖNCESİ BAKIM YÖNETİM REHBERİ. https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/kadin-ve-ureme-sagligi-db/Rehberler/dogum_oncesi_bakim_2020.pdf Ebelik ve Toplum Sağlığı. Editörler: Melek Gülsün Özentürk, Ummahan Yücel, Reci Meseri. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. 2019, Ankara (306-335). |
| 8 | Ana-Çocuk Sağlığı Eğitimi ve İletişimi | Türkiye’de Çocuk ve Genç Nüfusun Durumunun Analizi 2012 http://unicef.deparyazilim.com/files/bilgimerkezi/doc/sitan-tur-final-2012.pdf Ebelik ve Toplum Sağlığı. Editörler: Melek Gülsün Özentürk, Ummahan Yücel, Reci Meseri. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. 2019, Ankara |
| 9 | Okul ve çevre sağlığı | Frumkin, H. (Ed.). (2016). Environmental health: from global to local. John Wiley & Sons. Moeller, D. W. (2011). Environmental health. Harvard University Press. Şahin, F. (2000). Okul sağlığı. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Dergisi, 9(6), 210-212. Şahinöz, T., Şahinöz, S., & Kıvanç, A. (2017). Sağlığı geliştirmenin en kolay yolu: Okul sağlığı. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(4), 303-312. |
| 10 | Sağlığı Koruma Önlemleri - Toplum Beslenmesi | Basan, N. M., & Bilir, N. (2016). Koruyucu sağlık hizmetlerinde önleme çelişkisi ve nedenleri. TAF Preventive Medicine Bulletin, 15(1). Ebelik ve Toplum Sağlığı. Editörler: Melek Gülsün Özentürk, Ummahan Yücel, Reci Meseri. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. 2019, Ankara (106-108). Hacivelioğlu, D., & Demirci, H. (2022). Birinci basamak sağlık hizmetlerinde çalışan ebelerin kadın sağlığının korunması ve geliştirilmesine yönelik sağlık eğitimi etkinlikleri. Sağlık ve Toplum Dergisi, 32(2), 49-60. Ebelik ve Toplum Sağlığı. Editörler: Melek Gülsün Özentürk, Ummahan Yücel, Reci Meseri. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. 2019, Ankara (222-230). |
| 11 | Olağan dışı durumlar ve toplum (halk) sağlığı | Ebe, S. A., & KARTAL, Y. A. (2023, May). AFET YÖNETİMİNDE EBELERİN ROL VE SORUMLULUKLARI VE AFET EBELİĞİ KAVRAMININ GELİŞTİRİLMESİ. In CONFERENCE BOOK (p. 119). YILDIRIM, A. D., & ESENCAN, T. Y. COVİD-19 PANDEMİ SÜRECİNDE TOPLUM TABANLI EBELİK HİZMETLERİ. Ebelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3), 244-252. Fatma, B. A. Y., & ATAŞ, A. N. (2020). 2020 Uluslararası Ebelik ve Hemşirelik Yılı: COVID-19’un Gölgesinde Ebelik Mesleği. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 6(1), 49-53. GÖKÇE, İ., & ÖTER, E. G. (2023, February). Bütünleşik Afet Yönetim Sisteminde Afetlerde Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Hizmetleri. In International Conference on Frontiers in Academic Research (Vol. 1, pp. 523-529) |
| 12 | Halk Sağlığında Biyoistatistik Biliminin Yeri | 1.Kılıç, B., Şahan, C., & Bahadır, H. (2014). Dünyada ve Türkiye'de Halk Sağlığı Uzmanlık Eğitiminin Tarihçesi, İçeriği ve İstihdam Politikaları. TAF Preventive Medicine Bulletin, 13(6). 2.Ersoy, Y., Ilgar, M., & Güneş, G. (2005). Malatya Yöresinde Ebelerin Hepatit B Yönünden Bilgi Düzeyleri+. Turgut Özal Tıp Merkezi Dergisi, 12(3). Hayran, O. (2022). EPİDEMİYOLOJİDE NEDEN, NEDENSELLİK VE AÇIKLAYICI MODELLER. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, 7(1), 192-208. Hayran, O. (2021). İNFODEMİYOLOJİ, DİJİTAL EPİDEMİYOLOJİ VE METABİLİM: İNSANIN İNSANI, BİLİMİN İNSANI ALDATMASI NASIL ÖNLENİR?. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, 6(3), 322-330. |
| 13 | Üreme Sağlığı ve Aile Planlaması | Öztaş, Ö., Artantaş, A. B., Tetik, B. K., Yalçıntaş, A., Üstü, Y., & Uğurlu, M. (2015). 18-49 Yaş Grubu Evli Kadınların Üreme Sağlığı ve Kontrasepsiyon Hakkındaki Bilgi, Tutum ve Davranışları. Ebelik ve Toplum Sağlığı. Editörler: Melek Gülsün Özentürk, Ummahan Yücel, Reci Meseri. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. 2019, Ankara (173-185). Yağmur, Y., & Aytekin, S. (2018). Mülteci kadınların üreme sağlığı sorunları ve çözüm önerileri. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 11(1), 56-60. |
| 14 | Ebelikle İlgili Yasal Durum ve Mevzuat - Aile Sağlığı/Toplum Sağlığı Merkezi Yönetimi | https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=41084&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 (Ebelik Yönetmeliği) Doktorluk, Hemşirelik, Ebelik, Diş Hekimliği, Veterinerlik, Eczacılık Ve Mimarlık Eğitim Programlarının Asgari Eğitim Koşullarının Belirlenmesine Dair Yönetmelik Https://Www.Mevzuat.Gov.Tr/ Erişim Tarihi: 15.05.2024 Karaçam, Z. (2016). Türkiye’de profesyonel bir disiplin olarak ebelik mesleğinin durumu: Yasal düzenlemeler, eğitim ve araştırma. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi, 6(3), 128-136. GÜNER, S., YURDAKUL, M., & YETİM, N. (2015). Türkiye'de Ebelik Mesleğinin Sorunlarına Akademik Bakışı Yansıtan Nitel Bir Çalışma. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, (1), 80-87. Hızarcı, Ş., Bakır, S., & Kavlak, O. (2021). Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniğinde Çalışan Hemşire ve Ebelerin Tıbbi Hatalarda Hukuki Sorumluluklara Yönelik Bilgi ve Tutumlarının Incelenmesi. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 8(2), 221-231. |
| Kaynak |
| 1. Halk Sağlığı Temel Bilgiler. Münevver Bertan, Çağatay Güler, Güneş Kitapevi Ltd. Şti., 1995 Ankara 2. Halk Sağlığı Hemşireliği teksiri, Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksek Okulu Öğretim Elemanları, 1998 3. Prof. Dr. Nusret Fişek’in Kitaplaşmamış Yazıları, Ana-Çocuk Sağlığı, Nüfus Sorunları ve Aile Planlaması, Rahmi Dirican, Türk Tabipler Birliği, 1998 4. Prof. Dr. Nusret Fişek’in Kitaplaşmamış Yazıları, Eğitim, Tıp Eğitimi, Sürekli Eğitim ve Diğer Konulardaki yazıları, Rahmi Dirican, Türk Tabipler Birliği, 1999 5. Community Health Nursing Practice, R.Freeman, W.B. Saunders Company 6. Community Health Nursing, L. Jarvis, F.A. Davis Company, Philadelphia 7. Epidemiyoloji, Ö. Gülesen, Uludağ Üni., Yayınları, No: 2-013-0043, Bursa 8. Halk Sağlığı Hemşireliği El Kitabı. Ed: İnci Erefe, Koç Vakfı Yayınları No: , 1996 9. Halk Sağlığına Giriş, Nusret Fişek, Hacettepe Üni., DSÖ Hizmet Araştırma ve Araştırıcı Yetiştirme Merkezi Yayını, No:2, Ankara 10. Halk Sağlığı (Toplum Hekimliği). Rahmi Dirican, N. Bilgel, Uludağ Üni. Basımevi, Bursa |
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
| Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı | |||||||
| No | Program Yeterliliği | Katkı Düzeyi | |||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | PY-1. Kadın, yenidoğan, çocuk ve aileye bütüncül ve kültürel farklılıklara duyarlı bir yaklaşımla hizmet sunabilecek bilgi ve beceriye sahiptir. | X | |||||
| 2 | PY-2. Sağlığın korunması, sürdürülmesi ve geliştirilmesini sağlayan izlemleri ve hizmetleri gerçekleştirecek bilgi ve beceriye sahiptir. | X | |||||
| 3 | PY-3. Gebelik, travay ve doğum süreçlerinde güvenli ortam sağlar; riskli ve acil durumları yönetir ve doğumu bağımsız olarak yürütür. | X | |||||
| 4 | PY-4. Doğum sonrası dönemde kadın, yenidoğan ve ailenin adaptasyonunu desteklemek için nitelikli bakım sunar. | X | |||||
| 5 | PY-5. Gebeliğin sonlandırılması veya kaybı durumlarında ulusal yasa, yönetmelik ve prosedürlere uygun bireyselleştirilmiş bakım sunabilecek bilgi ve beceriye sahiptir. | X | |||||
| 6 | PY-6. Uygulamalarını ilgili mevzuat, mesleki etik, ilke ve standartlara uygun olarak gerçekleştirir. | X | |||||
| 7 | PY-7. Uygulamalarını güncel bilimsel kanıtlar, teknolojik gelişmeler ve sağlık politikaları doğrultusunda kültüre duyarlı olarak yürütür. | X | |||||
| 8 | PY-8. Alanıyla ilgili araştırma, eğitim ve projelere katılır ve sonuçların uygulamaya aktarılmasında aktif rol üstlenir. | X | |||||
| 9 | PY-9. Hizmet alanında kadınların desteklenmesine yönelik çalışmalara katılır, öncülük eder ve danışmanlık yapar. | X | |||||
| 10 | PY-10. Sağlık ekibi ve diğer disiplinlerle etkili iletişim ve iş birliği içinde çalışır. | X | |||||
| 11 | PY-11. Yaşam boyu öğrenme yaklaşımını benimser, gelişime açık olur; eleştirel düşünme ve sorun çözme becerilerine sahiptir. | X | |||||
| 12 | PY-12. Güncel literatürü takip edecek ve meslektaşları ile iletişim kurabilecek yeterlilikte İngilizce bilgisine sahiptir. | X | |||||
Değerlendirme Sistemi
| Katkı Düzeyi | Mutlak Değerlendirme | |
| Ara Sınavın Başarıya Oranı | 40 | |
| Genel Sınavın Başarıya Oranı | 60 | |
| Toplam | 100 | |
| AKTS / İşyükü Tablosu | ||||||
| Etkinlik | Sayı | Süresi (Saat) | Toplam İş Yükü (Saat) | |||
| Ders Saati | 14 | 2 | 28 | |||
| Rehberli Problem Çözme | 0 | 0 | 0 | |||
| Problem Çözümü / Ödev / Proje / Rapor Tanzimi | 0 | 0 | 0 | |||
| Okul Dışı Diğer Faaliyetler | 0 | 0 | 0 | |||
| Proje Sunumu / Seminer | 0 | 0 | 0 | |||
| Kısa Sınav (QUİZ) ve Hazırlığı | 0 | 0 | 0 | |||
| Ara Sınav ve Hazırlığı | 1 | 10 | 10 | |||
| Genel Sınav ve Hazırlığı | 1 | 20 | 20 | |||
| Performans Görevi, Bakım Planı | 0 | 0 | 0 | |||
| Toplam İş Yükü (Saat) | 58 | |||||
| Dersin AKTS Kredisi = Toplam İş Yükü (Saat)/30*=(58/30) | 2 | |||||
| Dersin AKTS Kredisi: *30 saatlik çalışma 1 AKTS kredisi sayılmaktadır. | ||||||
Dersin Detaylı Bilgileri
Ders Tanımı
| Ders | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| AİLE VE TOPLUM EBELİĞİ | EBE3273040 | Bahar Dönemi | 2+0 | 2 | 2 |
| Ders Programı | Cuma 15:30-16:15 Cuma 16:30-17:15 Cumartesi 16:30-17:15 Cumartesi 17:30-18:15 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler |
| Dersin Dili | Türkçe |
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Türü | Programa Bağlı Seçmeli |
| Dersin Koordinatörü | Dr.Öğr.Üye. Dilek HACIVELİOĞLU |
| Dersi Verenler | Dr.Öğr.Üye. Dilek HACIVELİOĞLU |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Amacı | Bu ders, halk sağlığının temel ilkelerini, tarihsel gelişimini ve sağlık sistemleri içindeki yerini ele alarak, ebelik mesleğinin halk sağlığıyla olan ilişkisini kavramayı amaçlamaktadır. Öğrenciler, demografi, bulaşıcı hastalıklar, bağışıklama, ana-çocuk sağlığı, okul ve çevre sağlığı, beslenme ve olağan dışı durumlar gibi halk sağlığı konularını anlayarak, koruyucu ve destekleyici sağlık hizmetlerinde ebelik rolünü etkin şekilde değerlendirebileceklerdir. Ayrıca, sağlık politikaları, üreme sağlığı, aile planlaması ve ebelik ile ilgili yasal mevzuat konularında bilgi edinerek, toplum temelli sağlık hizmetlerinde profesyonel rollerini bilinçli şekilde uygulayabileceklerdir. |
| Dersin İçeriği | Bu ders; Halk Sağlığının Tarihçesi - Temel Sağlık Hizmetlerinin Gelişimi - Sağlık Reformları,Demografi ve Sağlık – Demografik Dönüşüm,Sağlık örgütlenmesi-Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri(nde) -ve ebelik- Ebelerin Görev ve Sorumlulukları, Türkiye’de Aile Yapısı, Kültür ve Sağlık - Evlilik Öncesi Danışmanlık,Bağışıklama ile önlenebilen Hastalıklar ve Türkiye’de Bulaşıcı Hastalıklar,Koruyucu Onkoloji - Ebelik Bakım İşlevleri ve Ev Ziyareti,Bebek / Gebe muayenesi Demonstrasyon,Ana-Çocuk Sağlığı Eğitimi ve İletişimi,Okul ve çevre sağlığı, Sağlığı Koruma Önlemleri - Toplum Beslenmesi,Olağan dışı durumlar ve toplum (halk) sağlığı,Halk Sağlığında Biyoistatistik Biliminin Yeri,Üreme Sağlığı ve Aile Planlaması,Ebelikle İlgili Yasal Durum ve Mevzuat - Aile Sağlığı/Toplum Sağlığı Merkezi Yönetimi; konularını içermektedir. |
| Dersin Öğrenme Kazanımları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
| 1. Doğum öncesi, doğum ve doğum sonrası hizmet ve evde bakım konularında bilgi ve beceri kazanır | 10, 12, 13, 14, 16, 18, 2, 5, 6, 9 | A, F |
| 1.1. Toplumu tanır. | 4, 6, 9 | A, F |
| 1.2. Ev ziyaretlerinde ebelik bakımını uygular. | 13, 14, 5, 6, 9 | A, F |
| 1.3. Gebe muayenesinde riskleri saptar. | 16, 17, 37, 4, 6, 8, 9 | A, E, F |
| 2. Çocukların aşılarını uygulayabilecektir. | 17, 37, 4, 6, 9 | A |
| 2.1. 0-6 yaş çocuk takibi yapar. | 16, 18, 2, 37, 4, 9 | A, F |
| 2.2. Çocukların sağlıklı beslenmesi için ilkeleri açıklar. | 14, 16, 18, 5, 6, 9 | A, F |
| 2.3. Evlilik öncesi danışmanlık uygular. | 14, 4, 9 | A |
| 3. Sağlık politikaları ve hizmet sunumu konusunda değerlendirme yapar. | 18, 9 | A |
| 4. Küresel Çevre Sağlığı Sorunlarının farkında olur | 13, 18, 21, 9 | A |
| Öğretim Yöntemleri: | 10: Tartışma Yöntemi, 12: Problem Çözme Yöntemi, 13: Örnek Olay Yöntemi, 14: Bireysel Çalışma Yöntemi, 16: Soru - Cevap Tekniği , 17: Deney yapma Tekniği, 18: Mikro Öğretim Tekniği , 2: Proje Temelli Öğrenme Modeli, 21: Benzetim/Simülasyon Tekniği, 37: Bilgisayar Ve İnternet Destekli Öğretim, 4: Sorgulama Temelli Öğrenme Modeli, 5: İşbirlikli Öğrenme Modeli, 6: Deneyimle Öğrenme Modeli, 8: Ters-yüz Edilmiş Sınıf Modeli, 9: Anlatım Yöntemi |
| Ölçme Yöntemleri: | A: Klasik Yazılı Sınav, E: Ödev, F: Proje Görevi |
Ders Akışı
| Sıra | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Halk Sağlığının Tarihçesi - Temel Sağlık Hizmetlerinin Gelişimi - Sağlık Reformları | Halk Sağlığının Tarihçesi - Temel Sağlık Hizmetlerinin Gelişimi - Sağlık Reformları Ebelik ve Toplum Sağlığı. Editörler: Melek Gülsün Özentürk, Ummahan Yücel, Reci Meseri. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. 2019, Çavmak, Ş., & Çavmak, D. (2017). Türkiye’de Sağlık Hizmetlerinin Tarihsel Gelişimi Ve Sağlıkta Dönüşüm Programı. Sağlık Yönetimi Dergisi, 1(1), 48-57. Karahüseyinoğlu, E. K. (2021). Kalite yönetimi perspektifinde sağlık hizmetleri. Journal of Academic Value Studies, 7(3), 394-402. Prof. Dr. Nusret Fişek’in Kitaplaşmamış Yazıları, Ana-Çocuk Sağlığı, Nüfus Sorunları ve Aile Planlaması, Rahmi Dirican, Türk Tabipler Birliği, 1998 |
| 2 | Demografi ve Sağlık – Demografik Dönüşüm | Demografi ve Sağlık – Demografik Dönüşüm Ebelik ve Toplum Sağlığı. Editörler: Melek Gülsün Özentürk, Ummahan Yücel, Reci Meseri. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. 2019, Ankara (18-30). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=49685 Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları, 2023. TÜİK Haber Portalı. Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması (2018). Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü |
| 3 | Sağlık örgütlenmesi-Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri(nde) -ve ebelik- Ebelerin Görev ve Sorumlulukları | Sağlık örgütlenmesi-Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri(nde) -ve ebelik- Ebelerin Görev ve Sorumlulukları Ebelik ve Toplum Sağlığı. Editörler: Melek Gülsün Özentürk, Ummahan Yücel, Reci Meseri. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. 2019, Ankara (Syf: 6-7-14) (111-117). Asiye Çiğdem ŞİMŞEK, Deniz ÇAKMAK. Ülkemizde Yürürlükte Olan Kadın Sağlığını Koruma Politikaları Mevzuatı. Jinekoloji - Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi 2019; Volume: 16, Sayı: 1, Sayfa: 45-50 Gür, K., Kaya, Ç. A., Çifçili, S., Kırımlı, E., Erol, S., Şişman, F. N., & Kolaç, N. (2023). Aile Sağlığı Merkezlerinde Hemşirelik ve Ebelik Hizmetleri Çalıştay Raporu. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 5(1), 1-9. |
| 4 | Türkiye’de Aile Yapısı, Kültür ve Sağlık - Evlilik Öncesi Danışmanlık | Türkiye’de Aile Yapısı, Kültür ve Sağlık - Evlilik Öncesi Danışmanlık Ebelik ve Toplum Sağlığı. Editörler: Melek Gülsün Özentürk, Ummahan Yücel, Reci Meseri. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. 2019, Ankara. (41-51) Evlilik Öncesi Danışmanlık Rehberi. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Kadın ve Üreme Sağlığı Daire Başkanlığı. Ankara, 2014 Sadıç, E., & Alparslan, Ö. (2021). Kadına yönelik şiddet ve adli ebelik. Meyad Akademi, 2(2), 150-162. |
| 5 | Bağışıklama ile önlenebilen Hastalıklar ve Türkiye’de Bulaşıcı Hastalıklar | 1.http://www.istanbulhalksagligi.gov.tr/data/content/cekush_dosyalar/12-%20bebek_cocuk_ergen_izlem_protokolleri.pdf Tunçel, E. K., Dündar, C., & Pekşen, Y. (2005). Ebelerin anne sütü ile ilgili bilgi ve uygulamalarının değerlendirilmesi. Kocatepe Tıp Dergisi, 6(1), 43-48. Orhon, F. Ş. (2020). Genişletilmiş bağışıklama programına her yönüyle bakış. Osmangazi Tıp Dergisi, 6-14. Bulduk, K. D., & Güneş, G. (2023). TOPLUM BAĞIŞIKLIĞI VE HALKA BAĞIŞIKLAMA. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, 8(1), 97-104. Ok, Ş., Pehlivan, E., & Geçkil, E. (2004). Malatya il merkezindeki 12 aylık bebeklerin bağışıklama durumu. |
| 6 | Koruyucu Onkoloji - Ebelik Bakım İşlevleri ve Ev Ziyareti | Hoover, C., & Holt, L. (2016). Midwifing the End of Life: Expanding the Scope of Modern Midwifery Practice to Reclaim Palliative Care. Journal of Midwifery & Women’s Health, 61(3), 306-314. Ebelik ve Toplum Sağlığı. Editörler: Melek Gülsün Özentürk, Ummahan Yücel, Reci Meseri. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. 2019, Ankara (syf: 422-427). |
| 7 | Bebek / Gebe muayenesi Demonstrasyon | https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/dogumonubakim.pdf Halk Sağlığı Müdürlüğü, G. (2018). DOĞUM ÖNCESİ BAKIM YÖNETİM REHBERİ. https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/kadin-ve-ureme-sagligi-db/Rehberler/dogum_oncesi_bakim_2020.pdf Ebelik ve Toplum Sağlığı. Editörler: Melek Gülsün Özentürk, Ummahan Yücel, Reci Meseri. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. 2019, Ankara (306-335). |
| 8 | Ana-Çocuk Sağlığı Eğitimi ve İletişimi | Türkiye’de Çocuk ve Genç Nüfusun Durumunun Analizi 2012 http://unicef.deparyazilim.com/files/bilgimerkezi/doc/sitan-tur-final-2012.pdf Ebelik ve Toplum Sağlığı. Editörler: Melek Gülsün Özentürk, Ummahan Yücel, Reci Meseri. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. 2019, Ankara |
| 9 | Okul ve çevre sağlığı | Frumkin, H. (Ed.). (2016). Environmental health: from global to local. John Wiley & Sons. Moeller, D. W. (2011). Environmental health. Harvard University Press. Şahin, F. (2000). Okul sağlığı. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Dergisi, 9(6), 210-212. Şahinöz, T., Şahinöz, S., & Kıvanç, A. (2017). Sağlığı geliştirmenin en kolay yolu: Okul sağlığı. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(4), 303-312. |
| 10 | Sağlığı Koruma Önlemleri - Toplum Beslenmesi | Basan, N. M., & Bilir, N. (2016). Koruyucu sağlık hizmetlerinde önleme çelişkisi ve nedenleri. TAF Preventive Medicine Bulletin, 15(1). Ebelik ve Toplum Sağlığı. Editörler: Melek Gülsün Özentürk, Ummahan Yücel, Reci Meseri. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. 2019, Ankara (106-108). Hacivelioğlu, D., & Demirci, H. (2022). Birinci basamak sağlık hizmetlerinde çalışan ebelerin kadın sağlığının korunması ve geliştirilmesine yönelik sağlık eğitimi etkinlikleri. Sağlık ve Toplum Dergisi, 32(2), 49-60. Ebelik ve Toplum Sağlığı. Editörler: Melek Gülsün Özentürk, Ummahan Yücel, Reci Meseri. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. 2019, Ankara (222-230). |
| 11 | Olağan dışı durumlar ve toplum (halk) sağlığı | Ebe, S. A., & KARTAL, Y. A. (2023, May). AFET YÖNETİMİNDE EBELERİN ROL VE SORUMLULUKLARI VE AFET EBELİĞİ KAVRAMININ GELİŞTİRİLMESİ. In CONFERENCE BOOK (p. 119). YILDIRIM, A. D., & ESENCAN, T. Y. COVİD-19 PANDEMİ SÜRECİNDE TOPLUM TABANLI EBELİK HİZMETLERİ. Ebelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3), 244-252. Fatma, B. A. Y., & ATAŞ, A. N. (2020). 2020 Uluslararası Ebelik ve Hemşirelik Yılı: COVID-19’un Gölgesinde Ebelik Mesleği. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 6(1), 49-53. GÖKÇE, İ., & ÖTER, E. G. (2023, February). Bütünleşik Afet Yönetim Sisteminde Afetlerde Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Hizmetleri. In International Conference on Frontiers in Academic Research (Vol. 1, pp. 523-529) |
| 12 | Halk Sağlığında Biyoistatistik Biliminin Yeri | 1.Kılıç, B., Şahan, C., & Bahadır, H. (2014). Dünyada ve Türkiye'de Halk Sağlığı Uzmanlık Eğitiminin Tarihçesi, İçeriği ve İstihdam Politikaları. TAF Preventive Medicine Bulletin, 13(6). 2.Ersoy, Y., Ilgar, M., & Güneş, G. (2005). Malatya Yöresinde Ebelerin Hepatit B Yönünden Bilgi Düzeyleri+. Turgut Özal Tıp Merkezi Dergisi, 12(3). Hayran, O. (2022). EPİDEMİYOLOJİDE NEDEN, NEDENSELLİK VE AÇIKLAYICI MODELLER. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, 7(1), 192-208. Hayran, O. (2021). İNFODEMİYOLOJİ, DİJİTAL EPİDEMİYOLOJİ VE METABİLİM: İNSANIN İNSANI, BİLİMİN İNSANI ALDATMASI NASIL ÖNLENİR?. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, 6(3), 322-330. |
| 13 | Üreme Sağlığı ve Aile Planlaması | Öztaş, Ö., Artantaş, A. B., Tetik, B. K., Yalçıntaş, A., Üstü, Y., & Uğurlu, M. (2015). 18-49 Yaş Grubu Evli Kadınların Üreme Sağlığı ve Kontrasepsiyon Hakkındaki Bilgi, Tutum ve Davranışları. Ebelik ve Toplum Sağlığı. Editörler: Melek Gülsün Özentürk, Ummahan Yücel, Reci Meseri. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri. 2019, Ankara (173-185). Yağmur, Y., & Aytekin, S. (2018). Mülteci kadınların üreme sağlığı sorunları ve çözüm önerileri. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 11(1), 56-60. |
| 14 | Ebelikle İlgili Yasal Durum ve Mevzuat - Aile Sağlığı/Toplum Sağlığı Merkezi Yönetimi | https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=41084&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 (Ebelik Yönetmeliği) Doktorluk, Hemşirelik, Ebelik, Diş Hekimliği, Veterinerlik, Eczacılık Ve Mimarlık Eğitim Programlarının Asgari Eğitim Koşullarının Belirlenmesine Dair Yönetmelik Https://Www.Mevzuat.Gov.Tr/ Erişim Tarihi: 15.05.2024 Karaçam, Z. (2016). Türkiye’de profesyonel bir disiplin olarak ebelik mesleğinin durumu: Yasal düzenlemeler, eğitim ve araştırma. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi, 6(3), 128-136. GÜNER, S., YURDAKUL, M., & YETİM, N. (2015). Türkiye'de Ebelik Mesleğinin Sorunlarına Akademik Bakışı Yansıtan Nitel Bir Çalışma. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, (1), 80-87. Hızarcı, Ş., Bakır, S., & Kavlak, O. (2021). Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniğinde Çalışan Hemşire ve Ebelerin Tıbbi Hatalarda Hukuki Sorumluluklara Yönelik Bilgi ve Tutumlarının Incelenmesi. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 8(2), 221-231. |
| Kaynak |
| 1. Halk Sağlığı Temel Bilgiler. Münevver Bertan, Çağatay Güler, Güneş Kitapevi Ltd. Şti., 1995 Ankara 2. Halk Sağlığı Hemşireliği teksiri, Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksek Okulu Öğretim Elemanları, 1998 3. Prof. Dr. Nusret Fişek’in Kitaplaşmamış Yazıları, Ana-Çocuk Sağlığı, Nüfus Sorunları ve Aile Planlaması, Rahmi Dirican, Türk Tabipler Birliği, 1998 4. Prof. Dr. Nusret Fişek’in Kitaplaşmamış Yazıları, Eğitim, Tıp Eğitimi, Sürekli Eğitim ve Diğer Konulardaki yazıları, Rahmi Dirican, Türk Tabipler Birliği, 1999 5. Community Health Nursing Practice, R.Freeman, W.B. Saunders Company 6. Community Health Nursing, L. Jarvis, F.A. Davis Company, Philadelphia 7. Epidemiyoloji, Ö. Gülesen, Uludağ Üni., Yayınları, No: 2-013-0043, Bursa 8. Halk Sağlığı Hemşireliği El Kitabı. Ed: İnci Erefe, Koç Vakfı Yayınları No: , 1996 9. Halk Sağlığına Giriş, Nusret Fişek, Hacettepe Üni., DSÖ Hizmet Araştırma ve Araştırıcı Yetiştirme Merkezi Yayını, No:2, Ankara 10. Halk Sağlığı (Toplum Hekimliği). Rahmi Dirican, N. Bilgel, Uludağ Üni. Basımevi, Bursa |
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
| Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı | |||||||
| No | Program Yeterliliği | Katkı Düzeyi | |||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | PY-1. Kadın, yenidoğan, çocuk ve aileye bütüncül ve kültürel farklılıklara duyarlı bir yaklaşımla hizmet sunabilecek bilgi ve beceriye sahiptir. | X | |||||
| 2 | PY-2. Sağlığın korunması, sürdürülmesi ve geliştirilmesini sağlayan izlemleri ve hizmetleri gerçekleştirecek bilgi ve beceriye sahiptir. | X | |||||
| 3 | PY-3. Gebelik, travay ve doğum süreçlerinde güvenli ortam sağlar; riskli ve acil durumları yönetir ve doğumu bağımsız olarak yürütür. | X | |||||
| 4 | PY-4. Doğum sonrası dönemde kadın, yenidoğan ve ailenin adaptasyonunu desteklemek için nitelikli bakım sunar. | X | |||||
| 5 | PY-5. Gebeliğin sonlandırılması veya kaybı durumlarında ulusal yasa, yönetmelik ve prosedürlere uygun bireyselleştirilmiş bakım sunabilecek bilgi ve beceriye sahiptir. | X | |||||
| 6 | PY-6. Uygulamalarını ilgili mevzuat, mesleki etik, ilke ve standartlara uygun olarak gerçekleştirir. | X | |||||
| 7 | PY-7. Uygulamalarını güncel bilimsel kanıtlar, teknolojik gelişmeler ve sağlık politikaları doğrultusunda kültüre duyarlı olarak yürütür. | X | |||||
| 8 | PY-8. Alanıyla ilgili araştırma, eğitim ve projelere katılır ve sonuçların uygulamaya aktarılmasında aktif rol üstlenir. | X | |||||
| 9 | PY-9. Hizmet alanında kadınların desteklenmesine yönelik çalışmalara katılır, öncülük eder ve danışmanlık yapar. | X | |||||
| 10 | PY-10. Sağlık ekibi ve diğer disiplinlerle etkili iletişim ve iş birliği içinde çalışır. | X | |||||
| 11 | PY-11. Yaşam boyu öğrenme yaklaşımını benimser, gelişime açık olur; eleştirel düşünme ve sorun çözme becerilerine sahiptir. | X | |||||
| 12 | PY-12. Güncel literatürü takip edecek ve meslektaşları ile iletişim kurabilecek yeterlilikte İngilizce bilgisine sahiptir. | X | |||||
Değerlendirme Sistemi
| Katkı Düzeyi | Mutlak Değerlendirme | |
| Ara Sınavın Başarıya Oranı | 40 | |
| Genel Sınavın Başarıya Oranı | 60 | |
| Toplam | 100 | |