Ders Detayı
Ders Detayı
Ders Tanımı
| Ders | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| SAĞLIK VE BESLENME OKURYAZARLIĞI | BES1116422 | Güz Dönemi | 2+0 | 2 | 2 |
| Ders Programı | Salı 12:00-12:45 Salı 12:45-13:30 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler |
| Dersin Dili | Türkçe |
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Türü | Programa Bağlı Seçmeli |
| Dersin Koordinatörü | Öğr.Gör. Fatmanur ÖZYÜREK ARPA |
| Dersi Verenler | Öğr.Gör. Fatmanur ÖZYÜREK ARPA |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Amacı | Bu dersin amacı, sağlıkla ilgili bilgileri anlama, değerlendirme ve uygulama becerilerini geliştirmeleri; özellikle beslenme ile ilgili bilgileri güvenilir kaynaklardan ayırt edebilme, kişisel sağlık kararlarını bilinçli şekilde verebilme ve toplumda sağlık iletişimini güçlendirme konusunda yeterlilik kazanmalarını sağlamaktır. |
| Dersin İçeriği | Bu ders; Derse oryantasyon dersin amacı ve izlencesinin sunumu, değerlendirme yöntemleri ve devam-devamsızlık kuralları,Okuryazarlığın Kavramsal Modeli, Sağlık okuryazarlığı hakkında temel kavramlar,Sağlıklı Beslenme Modelleri,Beslenme ve Sağlık İlişkisi,Türkiye’de beslenme durumu ve toplum sağlığına etkisi,Beslenme okuryazarlığı ve kavramsal modeli,Kültürel ve sosyoekonomik faktörler ,Sağlığın Korunması, geliştirilmesi ve beslenme okuryazarlığı,Yaşam Kalitesi, sürdürülebilirlik ve beslenme okuryazarlığı,Etiket okuma, reklamlar ve tüketici davranışları,Yazılı Basında beslenme okuryazarlığı,Dijital basında ve sosyal medyada beslenme okuryazarlığı, Uygulamalar ve mobil sağlık,Sağlık okuryazarlığı ve beslenme okuryazarlığında kullanılan araçlar Beslenme okuryazarlığının değerlendirilmesi,Genel tekrar, değerlendirme ve öğrenci sunumları; konularını içermektedir. |
| Dersin Öğrenme Kazanımları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
| 1. Sağlık ve beslenme okuryazarlığı kavramlarını tanımlar. | 10, 13, 16, 19, 9 | A, C, E |
| 2. Güvenilir bilgi kaynaklarını tanır ve ayırt eder. | 10, 13, 16, 19, 9 | A, C, E |
| 3. Bilimsel ve popüler beslenme bilgilerini eleştirel gözle değerlendirir. | 10, 13, 16, 19, 9 | A, C, E |
| 4. Kişisel sağlık ve beslenme kararlarını bilimsel temellere dayandırarak alır. | 10, 13, 16, 19, 9 | A, B, E |
| 5. Basılı yayın ve dijital ortamda beslenme önerilerinin sağlık okuryazarlığını gözetir etik nitelikte yapma becerisinin kazanır. | 10, 13, 16, 19, 9 | A, C, E |
| Öğretim Yöntemleri: | 10: Tartışma Yöntemi, 13: Örnek Olay Yöntemi, 16: Soru - Cevap Tekniği , 19: Beyin Fırtınası Tekniği, 9: Anlatım Yöntemi |
| Ölçme Yöntemleri: | A: Klasik Yazılı Sınav, B: Kısa Cevaplı Yazılı Sınav, C: Çoktan Seçmeli Sınav, E: Ödev |
Ders Akışı
| Sıra | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Derse oryantasyon dersin amacı ve izlencesinin sunumu, değerlendirme yöntemleri ve devam-devamsızlık kuralları | - |
| 2 | Okuryazarlığın Kavramsal Modeli, Sağlık okuryazarlığı hakkında temel kavramlar | Nutbeam, D. (2000). Health literacy as a public health goal. Health Promotion International, 15(3), 259–267 |
| 3 | Sağlıklı Beslenme Modelleri | https://www.myplate.gov/ Türkiye’ye Özgü Beslenme Rehberi (TÜBER, 2022) Harvard T.H. Chan School of Public Health. Healthy Eating Plate |
| 4 | Beslenme ve Sağlık İlişkisi | İlgili ders notunun okunması WHO. (2015). Diet, nutrition and the prevention of chronic diseases |
| 5 | Türkiye’de beslenme durumu ve toplum sağlığına etkisi | Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması (TBSA 2019) – Sağlık Bakanlığı FAO Türkiye Beslenme Profili |
| 6 | Beslenme okuryazarlığı ve kavramsal modeli | Silk, K.J. et al. (2008). Increasing nutrition literacy: print, web and game modalities. Journal of Nutrition Education and Behavior. |
| 7 | Kültürel ve sosyoekonomik faktörler | Story, M. et al. (2008). Adolescent eating behaviors and social-environmental influences. J Am Diet Assoc. |
| 8 | Sağlığın Korunması, geliştirilmesi ve beslenme okuryazarlığı | WHO. Ottawa Charter for Health Promotion (1986) Yazıcı Sayın, F. (2021). Sağlık Okuryazarlığı, Nobel Yayınları, Bölüm 4 |
| 9 | Yaşam Kalitesi, sürdürülebilirlik ve beslenme okuryazarlığı | FAO (2020). Sustainable Healthy Diets – Guiding Principles |
| 10 | Etiket okuma, reklamlar ve tüketici davranışları | EFSA – Food labelling and consumer choices |
| 11 | Yazılı Basında beslenme okuryazarlığı | Kaptan, G. (2016). Sağlık haberciliğinde etik sorunlar ve medya okuryazarlığı Seçilen gazete haberleriyle örnek analiz |
| 12 | Dijital basında ve sosyal medyada beslenme okuryazarlığı, Uygulamalar ve mobil sağlık | . eHealth Literacy: Essential Skills for the Networked World. J Med Internet Res. WHO – mHealth Policy and Practice Brief |
| 13 | Sağlık okuryazarlığı ve beslenme okuryazarlığında kullanılan araçlar Beslenme okuryazarlığının değerlendirilmesi | Newest Vital Sign (NVS) & HLS-EU test örnekleri |
| 14 | Genel tekrar, değerlendirme ve öğrenci sunumları | Önceki haftalardan seçilen vaka örnekleri ve öğrenci sunumları değerlendirme notları |
| Kaynak |
| Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Araştırması,2014 Sağlık ve Sosyal Hizmet Çalışanları Sendikası Prof. Dr. Şengül HABLEMİTOĞLU, 2015, Sağlık Okuryazarlığı, Ankara Üniversitesi Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması – TBSA 2019. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Türkiye Beslenme Rehberi. (TÜBER) 2022. Sağlık. Bakanlığı Halk Sağlığı Genel. Müdürlüğü, Sağlık Bakanlığı. Yayın No: 1031, Ankara, 2022. Beslenme. A Baysal. Hatiboğlu Yayınevi, 2004. 1094, 2004 WHO (World Health Organization). (2015). Diet, Nutrition and the Prevention of Chronic Diseases. FAO (2020). Sustainable Healthy Diets – Guiding Principles WHO Digital Health Tools and Mobile Health Applications e-BSÖ (e-Beslenme Okuryazarlığı Ölçeği) |
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
| Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı | |||||||
| No | Program Yeterliliği | Katkı Düzeyi | |||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | PÇ-1. Beslenme ve Diyetetik alanında temel bilgiye sahiptir. | X | |||||
| 2 | PÇ-2. Mesleki bilgi ve becerilerini, bireysel ve toplumsal düzeyde sağlığın geliştirilmesi, hastalıkların önlenmesi ve tedavisi için kullanır. | X | |||||
| 3 | PÇ-3. Birey, aile ve topluma beslenme ve diyetetik alanında eğitim verir, danışmanlık yapar. | X | |||||
| 4 | PÇ-4. Toplu beslenme sistemlerinde etkili bilgi ve beceri kazanarak, menü planlama, üretim, hijyen ve besin güvenliği gibi süreçleri yönetir. | X | |||||
| 5 | PÇ-5. Bilgi birikimini kullanarak alanına ilişkin çalışmaları bağımsız olarak yürütür, sağlık ekibi ve diğer disiplinler ile işbirliği içinde araştırma, proje ve etkinliklerde rol alır. | X | |||||
| 6 | PÇ-6. Mesleğini bilimsel araştırmalar, kanıtlar, gelişen teknoloji, güncel literatür ve sağlık politikaları doğrultusunda yürütür. | X | |||||
| 7 | PÇ-7. Mesleki uygulamalarını etik ilke ve standartlar doğrultusunda gerçekleştirir. Davranışı ile meslektaşlarına ve topluma örnek olur. | X | |||||
| 8 | PÇ-8. En az bir yabancı dili kullanarak alanına ilişkin uluslararası literatüre ulaşır, değerlendirir ve mesleki gelişim için kullanır. | X | |||||
| 9 | PÇ-9. Beslenme ve Diyetetik alanında eleştirel düşünme, sorun çözme ve karar verme becerilerini kullanır. | X | |||||
| 10 | PÇ-10. Mesleki alanda yazılı ve sözlü etkili iletişim kurar. | X | |||||
| 11 | PÇ-11. Mesleğin gerektirdiği genel kültür bilgisine sahiptir. | X | |||||
| 12 | PÇ-12. Yaşam boyu öğrenmeye ilişkin olumlu tutum geliştirir ve davranışa dönüştürür. | X | |||||
Değerlendirme Sistemi
| Katkı Düzeyi | Mutlak Değerlendirme | |
| Ara Sınavın Başarıya Oranı | 40 | |
| Genel Sınavın Başarıya Oranı | 60 | |
| Toplam | 100 | |
| AKTS / İşyükü Tablosu | ||||||
| Etkinlik | Sayı | Süresi (Saat) | Toplam İş Yükü (Saat) | |||
| Ders Saati | 14 | 2 | 28 | |||
| Rehberli Problem Çözme | 1 | 2 | 2 | |||
| Problem Çözümü / Ödev / Proje / Rapor Tanzimi | 1 | 3 | 3 | |||
| Okul Dışı Diğer Faaliyetler | 0 | 0 | 0 | |||
| Proje Sunumu / Seminer | 0 | 0 | 0 | |||
| Kısa Sınav (QUİZ) ve Hazırlığı | 0 | 0 | 0 | |||
| Ara Sınav ve Hazırlığı | 3 | 4 | 12 | |||
| Genel Sınav ve Hazırlığı | 3 | 4 | 12 | |||
| Performans Görevi, Bakım Planı | 0 | 0 | 0 | |||
| Toplam İş Yükü (Saat) | 57 | |||||
| Dersin AKTS Kredisi = Toplam İş Yükü (Saat)/30*=(57/30) | 2 | |||||
| Dersin AKTS Kredisi: *30 saatlik çalışma 1 AKTS kredisi sayılmaktadır. | ||||||
Dersin Detaylı Bilgileri
Ders Tanımı
| Ders | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| SAĞLIK VE BESLENME OKURYAZARLIĞI | BES1116422 | Güz Dönemi | 2+0 | 2 | 2 |
| Ders Programı | Salı 12:00-12:45 Salı 12:45-13:30 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler |
| Dersin Dili | Türkçe |
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Türü | Programa Bağlı Seçmeli |
| Dersin Koordinatörü | Öğr.Gör. Fatmanur ÖZYÜREK ARPA |
| Dersi Verenler | Öğr.Gör. Fatmanur ÖZYÜREK ARPA |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Amacı | Bu dersin amacı, sağlıkla ilgili bilgileri anlama, değerlendirme ve uygulama becerilerini geliştirmeleri; özellikle beslenme ile ilgili bilgileri güvenilir kaynaklardan ayırt edebilme, kişisel sağlık kararlarını bilinçli şekilde verebilme ve toplumda sağlık iletişimini güçlendirme konusunda yeterlilik kazanmalarını sağlamaktır. |
| Dersin İçeriği | Bu ders; Derse oryantasyon dersin amacı ve izlencesinin sunumu, değerlendirme yöntemleri ve devam-devamsızlık kuralları,Okuryazarlığın Kavramsal Modeli, Sağlık okuryazarlığı hakkında temel kavramlar,Sağlıklı Beslenme Modelleri,Beslenme ve Sağlık İlişkisi,Türkiye’de beslenme durumu ve toplum sağlığına etkisi,Beslenme okuryazarlığı ve kavramsal modeli,Kültürel ve sosyoekonomik faktörler ,Sağlığın Korunması, geliştirilmesi ve beslenme okuryazarlığı,Yaşam Kalitesi, sürdürülebilirlik ve beslenme okuryazarlığı,Etiket okuma, reklamlar ve tüketici davranışları,Yazılı Basında beslenme okuryazarlığı,Dijital basında ve sosyal medyada beslenme okuryazarlığı, Uygulamalar ve mobil sağlık,Sağlık okuryazarlığı ve beslenme okuryazarlığında kullanılan araçlar Beslenme okuryazarlığının değerlendirilmesi,Genel tekrar, değerlendirme ve öğrenci sunumları; konularını içermektedir. |
| Dersin Öğrenme Kazanımları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
| 1. Sağlık ve beslenme okuryazarlığı kavramlarını tanımlar. | 10, 13, 16, 19, 9 | A, C, E |
| 2. Güvenilir bilgi kaynaklarını tanır ve ayırt eder. | 10, 13, 16, 19, 9 | A, C, E |
| 3. Bilimsel ve popüler beslenme bilgilerini eleştirel gözle değerlendirir. | 10, 13, 16, 19, 9 | A, C, E |
| 4. Kişisel sağlık ve beslenme kararlarını bilimsel temellere dayandırarak alır. | 10, 13, 16, 19, 9 | A, B, E |
| 5. Basılı yayın ve dijital ortamda beslenme önerilerinin sağlık okuryazarlığını gözetir etik nitelikte yapma becerisinin kazanır. | 10, 13, 16, 19, 9 | A, C, E |
| Öğretim Yöntemleri: | 10: Tartışma Yöntemi, 13: Örnek Olay Yöntemi, 16: Soru - Cevap Tekniği , 19: Beyin Fırtınası Tekniği, 9: Anlatım Yöntemi |
| Ölçme Yöntemleri: | A: Klasik Yazılı Sınav, B: Kısa Cevaplı Yazılı Sınav, C: Çoktan Seçmeli Sınav, E: Ödev |
Ders Akışı
| Sıra | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Derse oryantasyon dersin amacı ve izlencesinin sunumu, değerlendirme yöntemleri ve devam-devamsızlık kuralları | - |
| 2 | Okuryazarlığın Kavramsal Modeli, Sağlık okuryazarlığı hakkında temel kavramlar | Nutbeam, D. (2000). Health literacy as a public health goal. Health Promotion International, 15(3), 259–267 |
| 3 | Sağlıklı Beslenme Modelleri | https://www.myplate.gov/ Türkiye’ye Özgü Beslenme Rehberi (TÜBER, 2022) Harvard T.H. Chan School of Public Health. Healthy Eating Plate |
| 4 | Beslenme ve Sağlık İlişkisi | İlgili ders notunun okunması WHO. (2015). Diet, nutrition and the prevention of chronic diseases |
| 5 | Türkiye’de beslenme durumu ve toplum sağlığına etkisi | Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması (TBSA 2019) – Sağlık Bakanlığı FAO Türkiye Beslenme Profili |
| 6 | Beslenme okuryazarlığı ve kavramsal modeli | Silk, K.J. et al. (2008). Increasing nutrition literacy: print, web and game modalities. Journal of Nutrition Education and Behavior. |
| 7 | Kültürel ve sosyoekonomik faktörler | Story, M. et al. (2008). Adolescent eating behaviors and social-environmental influences. J Am Diet Assoc. |
| 8 | Sağlığın Korunması, geliştirilmesi ve beslenme okuryazarlığı | WHO. Ottawa Charter for Health Promotion (1986) Yazıcı Sayın, F. (2021). Sağlık Okuryazarlığı, Nobel Yayınları, Bölüm 4 |
| 9 | Yaşam Kalitesi, sürdürülebilirlik ve beslenme okuryazarlığı | FAO (2020). Sustainable Healthy Diets – Guiding Principles |
| 10 | Etiket okuma, reklamlar ve tüketici davranışları | EFSA – Food labelling and consumer choices |
| 11 | Yazılı Basında beslenme okuryazarlığı | Kaptan, G. (2016). Sağlık haberciliğinde etik sorunlar ve medya okuryazarlığı Seçilen gazete haberleriyle örnek analiz |
| 12 | Dijital basında ve sosyal medyada beslenme okuryazarlığı, Uygulamalar ve mobil sağlık | . eHealth Literacy: Essential Skills for the Networked World. J Med Internet Res. WHO – mHealth Policy and Practice Brief |
| 13 | Sağlık okuryazarlığı ve beslenme okuryazarlığında kullanılan araçlar Beslenme okuryazarlığının değerlendirilmesi | Newest Vital Sign (NVS) & HLS-EU test örnekleri |
| 14 | Genel tekrar, değerlendirme ve öğrenci sunumları | Önceki haftalardan seçilen vaka örnekleri ve öğrenci sunumları değerlendirme notları |
| Kaynak |
| Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Araştırması,2014 Sağlık ve Sosyal Hizmet Çalışanları Sendikası Prof. Dr. Şengül HABLEMİTOĞLU, 2015, Sağlık Okuryazarlığı, Ankara Üniversitesi Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması – TBSA 2019. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Türkiye Beslenme Rehberi. (TÜBER) 2022. Sağlık. Bakanlığı Halk Sağlığı Genel. Müdürlüğü, Sağlık Bakanlığı. Yayın No: 1031, Ankara, 2022. Beslenme. A Baysal. Hatiboğlu Yayınevi, 2004. 1094, 2004 WHO (World Health Organization). (2015). Diet, Nutrition and the Prevention of Chronic Diseases. FAO (2020). Sustainable Healthy Diets – Guiding Principles WHO Digital Health Tools and Mobile Health Applications e-BSÖ (e-Beslenme Okuryazarlığı Ölçeği) |
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
| Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı | |||||||
| No | Program Yeterliliği | Katkı Düzeyi | |||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | PÇ-1. Beslenme ve Diyetetik alanında temel bilgiye sahiptir. | X | |||||
| 2 | PÇ-2. Mesleki bilgi ve becerilerini, bireysel ve toplumsal düzeyde sağlığın geliştirilmesi, hastalıkların önlenmesi ve tedavisi için kullanır. | X | |||||
| 3 | PÇ-3. Birey, aile ve topluma beslenme ve diyetetik alanında eğitim verir, danışmanlık yapar. | X | |||||
| 4 | PÇ-4. Toplu beslenme sistemlerinde etkili bilgi ve beceri kazanarak, menü planlama, üretim, hijyen ve besin güvenliği gibi süreçleri yönetir. | X | |||||
| 5 | PÇ-5. Bilgi birikimini kullanarak alanına ilişkin çalışmaları bağımsız olarak yürütür, sağlık ekibi ve diğer disiplinler ile işbirliği içinde araştırma, proje ve etkinliklerde rol alır. | X | |||||
| 6 | PÇ-6. Mesleğini bilimsel araştırmalar, kanıtlar, gelişen teknoloji, güncel literatür ve sağlık politikaları doğrultusunda yürütür. | X | |||||
| 7 | PÇ-7. Mesleki uygulamalarını etik ilke ve standartlar doğrultusunda gerçekleştirir. Davranışı ile meslektaşlarına ve topluma örnek olur. | X | |||||
| 8 | PÇ-8. En az bir yabancı dili kullanarak alanına ilişkin uluslararası literatüre ulaşır, değerlendirir ve mesleki gelişim için kullanır. | X | |||||
| 9 | PÇ-9. Beslenme ve Diyetetik alanında eleştirel düşünme, sorun çözme ve karar verme becerilerini kullanır. | X | |||||
| 10 | PÇ-10. Mesleki alanda yazılı ve sözlü etkili iletişim kurar. | X | |||||
| 11 | PÇ-11. Mesleğin gerektirdiği genel kültür bilgisine sahiptir. | X | |||||
| 12 | PÇ-12. Yaşam boyu öğrenmeye ilişkin olumlu tutum geliştirir ve davranışa dönüştürür. | X | |||||
Değerlendirme Sistemi
| Katkı Düzeyi | Mutlak Değerlendirme | |
| Ara Sınavın Başarıya Oranı | 40 | |
| Genel Sınavın Başarıya Oranı | 60 | |
| Toplam | 100 | |