Ders Detayı
Ders Detayı
Ders Tanımı
| Ders | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| PSİKOLOJİDE ÖLÇEK GELİŞTİRME | PSK3216977 | Bahar Dönemi | 3+0 | 3 | 6 |
| Ders Programı | Salı 13:30-14:15 Salı 14:30-15:15 Salı 15:30-16:15 Cumartesi 13:30-14:15 Cumartesi 14:30-15:15 Cumartesi 15:30-16:15 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler |
| Dersin Dili | Türkçe |
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Türü | Programa Bağlı Seçmeli |
| Dersin Koordinatörü | Dr.Öğr.Üye. Duygu BUĞA |
| Dersi Verenler | Öğr.Gör.Dr. Deniz YERLİKAYA |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Amacı | Bu dersin amacı, öğrencilerin psikolojide ölçme ve ölçek geliştirme alanına ilişkin temel kavramları, kuramsal yaklaşımları ve uygulama süreçlerini öğrenmelerini sağlamaktır. Ders, ölçme düzeyleri ve ölçek türlerinden başlayarak ölçek geliştirme sürecinin tüm aşamalarını—kuramsal altyapının oluşturulması, madde yazımı, öndeneme ve deneme uygulamaları, madde analizi, güvenirlik ve geçerlik çalışmalarını—ele almayı hedeflemektedir. Ayrıca öğrencilerin yapı geçerliğini açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi yoluyla değerlendirebilmeleri, ölçek uyarlama ve norm geliştirme süreçlerini anlayabilmeleri ve ölçme araçlarının etik ve sorumlu kullanımına ilişkin farkındalık kazanmaları amaçlanmaktadır. |
| Dersin İçeriği | Bu ders; Derse Giriş ve Ölçme ve Ölçek Geliştirmede Temel Kavramlar ,Ölçme Düzeyleri ve Ölçek Türleri ,Ölçek Geliştirme Süreci I: Kuramsal Altyapı ve Madde Yazımı ,Ölçek Geliştirmeye Hazırlık, Öndeneme ve Deneme Uygulaması ile Analize Hazırlık ,Uygulama: Madde Yazımı ve Veri Toplama ,Madde Analizi ,Uygulama: Oluşturulan Yeni Ölçeğin Madde Analizi* ,Ölçme Araçlarının Psikometrik Nitelikleri: Güvenirlik ve Geçerlik Kavramları ve Türleri ,Yapı Geçerliği : Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Örnek Veri Analizi* ,Ölçek Uyarlama ve Kültürlerarası Ölçme ,Norm Geliştirme Süreci I ,Norm Geliştirme Süreci II ,Etik İlkeler ve Ölçek Kullanımında Sorumluluk ,Uygulamalı Ölçek Geliştirme ve Literatürden Örnekler ; konularını içermektedir. |
| Dersin Öğrenme Kazanımları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
| 1. Ölçme ve ölçek geliştirmeye ilişkin temel kavramları açıklayabilir. | 1 | A |
| 2. Ölçek geliştirme sürecinin aşamalarını planlayabilir ve uygulayabilir. | 1, 12, 4 | A, C |
| 3. Psikometrik nitelikleri (güvenirlik ve geçerlik türleri) değerlendirebilir; yapı geçerliğini açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi yöntemleriyle inceleyebilir. | 1, 12, 4 | A, C |
| 4. Ölçek uyarlama, norm geliştirme ve ölçme araçlarının etik kullanımına ilişkin ilkeleri ayırt edebilir ve bilimsel araştırma ve uygulamalarda bu ilkeleri gözeterek ölçme araçlarını değerlendirebilir. | 1 | A |
| Öğretim Yöntemleri: | 1: Tam Öğrenme Modeli, 12: Problem Çözme Yöntemi, 4: Sorgulama Temelli Öğrenme Modeli |
| Ölçme Yöntemleri: | A: Klasik Yazılı Sınav, C: Çoktan Seçmeli Sınav |
Ders Akışı
| Sıra | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Derse Giriş ve Ölçme ve Ölçek Geliştirmede Temel Kavramlar | 3 |
| 2 | Ölçme Düzeyleri ve Ölçek Türleri | 3 |
| 3 | Ölçek Geliştirme Süreci I: Kuramsal Altyapı ve Madde Yazımı | 3 |
| 4 | Ölçek Geliştirmeye Hazırlık, Öndeneme ve Deneme Uygulaması ile Analize Hazırlık | 3 |
| 5 | Uygulama: Madde Yazımı ve Veri Toplama | 3 |
| 6 | Madde Analizi | 3 |
| 7 | Uygulama: Oluşturulan Yeni Ölçeğin Madde Analizi* | 3 |
| 8 | Ölçme Araçlarının Psikometrik Nitelikleri: Güvenirlik ve Geçerlik Kavramları ve Türleri | 3 |
| 9 | Yapı Geçerliği : Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Örnek Veri Analizi* | 3 |
| 10 | Ölçek Uyarlama ve Kültürlerarası Ölçme | 3 |
| 11 | Norm Geliştirme Süreci I | 3 |
| 12 | Norm Geliştirme Süreci II | 3 |
| 13 | Etik İlkeler ve Ölçek Kullanımında Sorumluluk | 3 |
| 14 | Uygulamalı Ölçek Geliştirme ve Literatürden Örnekler | 3 |
| Kaynak |
| 1. DeVellis, R. F., & Thorpe, C. T. (2021). Scale development: Theory and applications. Sage publications. 2. Kline, P. (2015). A handbook of test construction (psychology revivals): introduction to psychometric design. Routledge. 3. Erkuş, A. (2012). Psikolojide ölçme ve ölçek geliştirme I, II ve III. Ankara: Pegem Akademi Yayınları. |
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
| Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı | |||||||
| No | Program Yeterliliği | Katkı Düzeyi | |||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | PY1. Psikolojinin araştırma ve uygulamaya dönük alt alanlarının temel kavramlarını ve bu alanların temel kuramlarını bilir. | X | |||||
| 2 | PY2. Psikoloji tarihindeki kuram ve ekolleri karşılaştırabilir, yeni gelişmeleri bu bilgileriyle ilişkilendirebilir. | X | |||||
| 3 | PY3. Karşılaştığı sorunları tanıyabilir, yorumlayabilir ve uzmanlık bilgisini kullanarak çözüm sunabilir. | X | |||||
| 4 | PY4. Bir problemi bilimsel yöntemlerle araştırabilir, bulguları yorumlayabilir ve sonuçları bilimsel bir yayın haline getirebilir. | X | |||||
| 5 | PY5. Alanı ile ilgili problemlerin çözümü için kurulan bir ekipte projeye liderlik edebilir, etkinlikleri planlayabilir ve yönetebilir. | X | |||||
| 6 | PY6. Karşılaştığı yeni fikirleri taraf tutmadan bilimsel bakış açısıyla sorgulayabilir ve eleştirebilir. | X | |||||
| 7 | PY7. Yaşam boyu öğrenme prensibini kendisine ilke edinir, alanıyla ilgili yeni gelişmeleri takip edebilir. | X | |||||
| 8 | PY8. Bir problemle ilgili bulgularını, bilgisini ve çözüm önerilerini meslektaşlarıyla veya konunun yabancısı olan kişilerle, yazılı veya sözlü olarak uygun bir dille paylaşabilir. | X | |||||
| 9 | PY9. Toplumsal sorumluluk bilincine sahip olup mesleki kazanımlarını, yakın ve uzak çevresindeki sorunların çözümünde kullanabilir. | ||||||
| 10 | PY10. Uluslararası mesleki gelişmeleri izlemek için en az B1 düzeyinde İngilizce bilir. | ||||||
| 11 | PY11. Temel bilgisayar becerilerine sahip olup meslektaşlarıyla güncel platformlar üzerinden iletişim kurabilir. | ||||||
| 12 | PY12. Ölçme-değerlendirmede kullanılan psikolojinin temel araçlarını bilir ve bu araçları kullanabilir. | X | |||||
| 13 | PY13. Mesleki sorumluluk, yetki ve sınırlarını bilir, psikolojik sorunları tanır, çözümü için doğru yönlendirmeyi yapabilir, araştırma ve uygulamada etik ilkelere riayet eder. | X | |||||
| 14 | PY14. Araştırma ve uygulamada bireysel ve kültürel farklılıkları gözetir, araştırma sonuçlarını değerlendirirken bu farklılıkları dikkate alır. | X | |||||
Değerlendirme Sistemi
| Katkı Düzeyi | Mutlak Değerlendirme | |
| Ara Sınavın Başarıya Oranı | 40 | |
| Genel Sınavın Başarıya Oranı | 60 | |
| Toplam | 100 | |
| AKTS / İşyükü Tablosu | ||||||
| Etkinlik | Sayı | Süresi (Saat) | Toplam İş Yükü (Saat) | |||
| Ders Saati | 0 | 0 | 0 | |||
| Rehberli Problem Çözme | 0 | 0 | 0 | |||
| Problem Çözümü / Ödev / Proje / Rapor Tanzimi | 0 | 0 | 0 | |||
| Okul Dışı Diğer Faaliyetler | 0 | 0 | 0 | |||
| Proje Sunumu / Seminer | 0 | 0 | 0 | |||
| Kısa Sınav (QUİZ) ve Hazırlığı | 0 | 0 | 0 | |||
| Ara Sınav ve Hazırlığı | 0 | 0 | 0 | |||
| Genel Sınav ve Hazırlığı | 0 | 0 | 0 | |||
| Performans Görevi, Bakım Planı | 0 | 0 | 0 | |||
| Toplam İş Yükü (Saat) | 0 | |||||
| Dersin AKTS Kredisi = Toplam İş Yükü (Saat)/30*=(0/30) | 0 | |||||
| Dersin AKTS Kredisi: *30 saatlik çalışma 1 AKTS kredisi sayılmaktadır. | ||||||
Dersin Detaylı Bilgileri
Ders Tanımı
| Ders | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| PSİKOLOJİDE ÖLÇEK GELİŞTİRME | PSK3216977 | Bahar Dönemi | 3+0 | 3 | 6 |
| Ders Programı | Salı 13:30-14:15 Salı 14:30-15:15 Salı 15:30-16:15 Cumartesi 13:30-14:15 Cumartesi 14:30-15:15 Cumartesi 15:30-16:15 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler |
| Dersin Dili | Türkçe |
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Türü | Programa Bağlı Seçmeli |
| Dersin Koordinatörü | Dr.Öğr.Üye. Duygu BUĞA |
| Dersi Verenler | Öğr.Gör.Dr. Deniz YERLİKAYA |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Amacı | Bu dersin amacı, öğrencilerin psikolojide ölçme ve ölçek geliştirme alanına ilişkin temel kavramları, kuramsal yaklaşımları ve uygulama süreçlerini öğrenmelerini sağlamaktır. Ders, ölçme düzeyleri ve ölçek türlerinden başlayarak ölçek geliştirme sürecinin tüm aşamalarını—kuramsal altyapının oluşturulması, madde yazımı, öndeneme ve deneme uygulamaları, madde analizi, güvenirlik ve geçerlik çalışmalarını—ele almayı hedeflemektedir. Ayrıca öğrencilerin yapı geçerliğini açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi yoluyla değerlendirebilmeleri, ölçek uyarlama ve norm geliştirme süreçlerini anlayabilmeleri ve ölçme araçlarının etik ve sorumlu kullanımına ilişkin farkındalık kazanmaları amaçlanmaktadır. |
| Dersin İçeriği | Bu ders; Derse Giriş ve Ölçme ve Ölçek Geliştirmede Temel Kavramlar ,Ölçme Düzeyleri ve Ölçek Türleri ,Ölçek Geliştirme Süreci I: Kuramsal Altyapı ve Madde Yazımı ,Ölçek Geliştirmeye Hazırlık, Öndeneme ve Deneme Uygulaması ile Analize Hazırlık ,Uygulama: Madde Yazımı ve Veri Toplama ,Madde Analizi ,Uygulama: Oluşturulan Yeni Ölçeğin Madde Analizi* ,Ölçme Araçlarının Psikometrik Nitelikleri: Güvenirlik ve Geçerlik Kavramları ve Türleri ,Yapı Geçerliği : Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Örnek Veri Analizi* ,Ölçek Uyarlama ve Kültürlerarası Ölçme ,Norm Geliştirme Süreci I ,Norm Geliştirme Süreci II ,Etik İlkeler ve Ölçek Kullanımında Sorumluluk ,Uygulamalı Ölçek Geliştirme ve Literatürden Örnekler ; konularını içermektedir. |
| Dersin Öğrenme Kazanımları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
| 1. Ölçme ve ölçek geliştirmeye ilişkin temel kavramları açıklayabilir. | 1 | A |
| 2. Ölçek geliştirme sürecinin aşamalarını planlayabilir ve uygulayabilir. | 1, 12, 4 | A, C |
| 3. Psikometrik nitelikleri (güvenirlik ve geçerlik türleri) değerlendirebilir; yapı geçerliğini açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi yöntemleriyle inceleyebilir. | 1, 12, 4 | A, C |
| 4. Ölçek uyarlama, norm geliştirme ve ölçme araçlarının etik kullanımına ilişkin ilkeleri ayırt edebilir ve bilimsel araştırma ve uygulamalarda bu ilkeleri gözeterek ölçme araçlarını değerlendirebilir. | 1 | A |
| Öğretim Yöntemleri: | 1: Tam Öğrenme Modeli, 12: Problem Çözme Yöntemi, 4: Sorgulama Temelli Öğrenme Modeli |
| Ölçme Yöntemleri: | A: Klasik Yazılı Sınav, C: Çoktan Seçmeli Sınav |
Ders Akışı
| Sıra | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Derse Giriş ve Ölçme ve Ölçek Geliştirmede Temel Kavramlar | 3 |
| 2 | Ölçme Düzeyleri ve Ölçek Türleri | 3 |
| 3 | Ölçek Geliştirme Süreci I: Kuramsal Altyapı ve Madde Yazımı | 3 |
| 4 | Ölçek Geliştirmeye Hazırlık, Öndeneme ve Deneme Uygulaması ile Analize Hazırlık | 3 |
| 5 | Uygulama: Madde Yazımı ve Veri Toplama | 3 |
| 6 | Madde Analizi | 3 |
| 7 | Uygulama: Oluşturulan Yeni Ölçeğin Madde Analizi* | 3 |
| 8 | Ölçme Araçlarının Psikometrik Nitelikleri: Güvenirlik ve Geçerlik Kavramları ve Türleri | 3 |
| 9 | Yapı Geçerliği : Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Örnek Veri Analizi* | 3 |
| 10 | Ölçek Uyarlama ve Kültürlerarası Ölçme | 3 |
| 11 | Norm Geliştirme Süreci I | 3 |
| 12 | Norm Geliştirme Süreci II | 3 |
| 13 | Etik İlkeler ve Ölçek Kullanımında Sorumluluk | 3 |
| 14 | Uygulamalı Ölçek Geliştirme ve Literatürden Örnekler | 3 |
| Kaynak |
| 1. DeVellis, R. F., & Thorpe, C. T. (2021). Scale development: Theory and applications. Sage publications. 2. Kline, P. (2015). A handbook of test construction (psychology revivals): introduction to psychometric design. Routledge. 3. Erkuş, A. (2012). Psikolojide ölçme ve ölçek geliştirme I, II ve III. Ankara: Pegem Akademi Yayınları. |
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
| Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı | |||||||
| No | Program Yeterliliği | Katkı Düzeyi | |||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | PY1. Psikolojinin araştırma ve uygulamaya dönük alt alanlarının temel kavramlarını ve bu alanların temel kuramlarını bilir. | X | |||||
| 2 | PY2. Psikoloji tarihindeki kuram ve ekolleri karşılaştırabilir, yeni gelişmeleri bu bilgileriyle ilişkilendirebilir. | X | |||||
| 3 | PY3. Karşılaştığı sorunları tanıyabilir, yorumlayabilir ve uzmanlık bilgisini kullanarak çözüm sunabilir. | X | |||||
| 4 | PY4. Bir problemi bilimsel yöntemlerle araştırabilir, bulguları yorumlayabilir ve sonuçları bilimsel bir yayın haline getirebilir. | X | |||||
| 5 | PY5. Alanı ile ilgili problemlerin çözümü için kurulan bir ekipte projeye liderlik edebilir, etkinlikleri planlayabilir ve yönetebilir. | X | |||||
| 6 | PY6. Karşılaştığı yeni fikirleri taraf tutmadan bilimsel bakış açısıyla sorgulayabilir ve eleştirebilir. | X | |||||
| 7 | PY7. Yaşam boyu öğrenme prensibini kendisine ilke edinir, alanıyla ilgili yeni gelişmeleri takip edebilir. | X | |||||
| 8 | PY8. Bir problemle ilgili bulgularını, bilgisini ve çözüm önerilerini meslektaşlarıyla veya konunun yabancısı olan kişilerle, yazılı veya sözlü olarak uygun bir dille paylaşabilir. | X | |||||
| 9 | PY9. Toplumsal sorumluluk bilincine sahip olup mesleki kazanımlarını, yakın ve uzak çevresindeki sorunların çözümünde kullanabilir. | ||||||
| 10 | PY10. Uluslararası mesleki gelişmeleri izlemek için en az B1 düzeyinde İngilizce bilir. | ||||||
| 11 | PY11. Temel bilgisayar becerilerine sahip olup meslektaşlarıyla güncel platformlar üzerinden iletişim kurabilir. | ||||||
| 12 | PY12. Ölçme-değerlendirmede kullanılan psikolojinin temel araçlarını bilir ve bu araçları kullanabilir. | X | |||||
| 13 | PY13. Mesleki sorumluluk, yetki ve sınırlarını bilir, psikolojik sorunları tanır, çözümü için doğru yönlendirmeyi yapabilir, araştırma ve uygulamada etik ilkelere riayet eder. | X | |||||
| 14 | PY14. Araştırma ve uygulamada bireysel ve kültürel farklılıkları gözetir, araştırma sonuçlarını değerlendirirken bu farklılıkları dikkate alır. | X | |||||
Değerlendirme Sistemi
| Katkı Düzeyi | Mutlak Değerlendirme | |
| Ara Sınavın Başarıya Oranı | 40 | |
| Genel Sınavın Başarıya Oranı | 60 | |
| Toplam | 100 | |