Anadolu'nun kadın hikâyeleri belgesel ve kitapta hayat buldu

İstanbul Medipol Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Programı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Gabriela Oana Olaru'nun proje araştırmacısı olarak görev aldığı "ANA'DOLU: Bacılar, Bibiler ve Ezeler"adlı belgesel ile "Eşikteki Kadın" isimli kitap tamamlandı. Prof. Dr. Ebru Güzel yürütücülüğünde hayata geçirilen çalışma, yaklaşık iki yıl süren kapsamlı saha araştırmalarının ardından bilimsel ve kültürel bir üretime dönüştü. 

Anadolu'nun farklı bölgelerinde gerçekleştirilen saha çalışmalarında kadınların yaşam deneyimleri, sözlü anlatıları, kültürel pratikleri ve kuşaktan kuşağa aktarılan bilgi birikimi kayıt altına alındı. Araştırmanın çıktıları olan belgesel ve kitap, Anadolu'da kadının toplumsal hayattaki yeri ile tarihsel hafızadaki konumunu kültürel, sosyolojik ve iletişimsel bir perspektifle ele alıyor.

Temmuz ayı sonunda Ötüken Neşriyat tarafından yayımlanacak "Eşikteki Kadın" kitabıyla birlikte hazırlanan "ANA'DOLU: Bacılar, Bibiler ve Ezeler" belgeseli ise ulusal ve uluslararası çok sayıda film festivaline gönderildi. Belgeselin ayrıca ilerleyen dönemde Tarih TV ekranlarında izleyiciyle buluşması planlanıyor.
 

KADINLARIN ANLATILARIYLA ANADOLU’NUN KÜLTÜREL HAFIZASI KAYIT ALTINA ALINDI
Belgesel, adını Anadolu kültüründe önemli bir yere sahip olan "bacı", "bibi" ve "eze" kavramlarından alıyor. Çalışmada bu kavramlar yalnızca akrabalık ilişkilerini ifade eden sözcükler olarak değil; kadınların üretim, dayanışma, rehberlik ve toplumsal sorumluluk üstlendikleri kültürel yapılar olarak ele alınıyor.

Araştırma kapsamında farklı şehirlerde kadınlarla gerçekleştirilen görüşmelerde; kadınlar üretmenin, birlikte hareket etmenin, birbirine destek olmanın ve ortak yaşam kültürünü sürdürmenin önemini kendi yaşam öyküleri üzerinden anlatıyor. Belgesel boyunca kadınların ortaklaştığı en güçlü tema ise dayanışmanın bireyi güçlendiren ve toplumu ayakta tutan temel değerlerden biri olduğu düşüncesi oluyor.

Kimi anlatılarda kadın emeğinin aileyi ve toplumu ayakta tutan görünmeyen yönüne dikkat çekilirken, kimi anlatılarda ise bilgi, deneyim ve yaşam kültürünün kadınlar aracılığıyla kuşaktan kuşağa aktarıldığı vurgulanıyor. Böylece belgesel, akademik araştırmanın verilerini sahadan gelen gerçek yaşam hikâyeleriyle buluşturarak Anadolu'nun yaşayan kadın hafızasını görünür kılıyor. 

TARİHSEL MİRASI GÜNÜMÜZLE BULUŞTURUYOR
Belgeselde annelik kavramı yalnızca biyolojik bir kimlik olarak değil, toplumsal dayanışmayı ve ortak yaşam kültürünü şekillendiren bir örgütlenme biçimi olarak ele alınıyor. Anadolu'nun anlatıları, ritüelleri ve kültürel mirası üzerinden yürütülen araştırmada; bacı, bibi ve eze kavramlarının tarihsel kökenleri incelenirken, bu yapıların kadınların toplumsal yaşam içerisindeki üretici ve birleştirici rollerini yansıttığı ortaya konuluyor.

Çalışma ayrıca Anadolu'da 14'üncü yüzyılda görülen Bacıyan-ı Rum geleneğinin kültürel izlerini de ele alıyor. Kadınların üretim süreçlerinde birlikte hareket etmesi, dayanışma ağları kurması ve ortak yaşam kültürünü sürdürmesi gibi unsurların tarihsel arka planı, günümüzde kadın kooperatifleri, yerel üretim girişimleri ve toplumsal dayanışma örnekleriyle birlikte değerlendiriliyor.

Belgeselde yer verilen kadın anlatıları da bu tarihsel sürekliliği destekleyen önemli tanıklıklar sunuyor. Kadınlar, üretimin yalnızca ekonomik bir faaliyet olmadığını; paylaşmanın, birlikte var olmanın ve birbirini güçlendirmenin yaşamın temel dinamiklerinden biri olduğunu ifade ediyor. Bu yönüyle çalışma, geçmişten bugüne uzanan kadın dayanışmasının kültürel bellekteki izlerini görünür hâle getiriyor.
 

ULUSLARARASI FESTİVALLERDE İZLEYİCİYLE BULUŞACAK
Araştırmanın görsel çıktısı olan "ANA'DOLU: Bacılar, Bibiler ve Ezeler" belgeseli; Antalya Altın Portakal Film Festivali, Trabzon Film Festivali, Miami Film Festival, Montreal Women Film Festival, Toronto International Women Film Festival, New York Short Film Festival ve IDFA'nın da aralarında bulunduğu çok sayıda ulusal ve uluslararası film festivaline gönderildi.

Belgeselin festival yolculuğunun yanı sıra televizyon izleyicisiyle de buluşması hedeflenirken, araştırmanın yazılı çıktısı olan "Eşikteki Kadın" kitabının ise temmuz ayı sonunda Ötüken Neşriyat tarafından yayımlanması planlanıyor.