Ders Detayı
Ders Detayı
Ders Tanımı
| Ders | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| ÇOCUK RUH SAĞLIĞI | OÖ3116405 | Güz Dönemi | 3+0 | 3 | 4 |
| Ders Programı | Pazartesi 13:30-14:15 Pazartesi 14:30-15:15 Pazartesi 15:30-16:15 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler |
| Dersin Dili | Türkçe |
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Türü | Alan Eğitimi |
| Dersin Koordinatörü | Doç.Dr. Mefharet VEZİROĞLU ÇELİK |
| Dersi Verenler | Doç.Dr. Seda ATA ERDOĞAN |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Amacı | Bu dersin amacı, özellikle okul öncesi dönemdeki çocukların duygusal, bilişsel ve davranışsal süreçlerini bilimsel temellere dayalı olarak anlamaktır. Bu derste, çocukluk dönemini geçmişten günümüze kadar farklı düşünce akımları ve bilimsel bulgular ışığında ele alarak, çocukların yaşadığı sıkıntı ve kriz alanlarına çözümsel bir bakış geliştirmek hedeflenmiştir. |
| Dersin İçeriği | Bu ders; Dersin amacı, içeriği ve önemi “Çocuk ruh sağlığı” kavramının tanımı ve kapsamı Okul öncesi dönemde çocuk ruh sağlığının kritik önemi Derse ilişkin genel beklentiler ve değerlendirme ölçütleri ,Çocukluk Değeri ve Normatiflik Tarihsel süreçte çocukluk kavramının dönüşümü Toplumsal ve kültürel normlar çerçevesinde “çocukluk” olgusunun şekillenmesi Normatif gelişim ve sapma kavramları: “normal” ve “anormal”in tanımlanması Okul öncesi öğretmeninin çocuk ruh sağlığındaki rolü ,Modern Tıp ve Bilim Öncesi Ruh Sağlığı Anlayışı Antik Yunan’da ruh sağlığı: Hipokrat, Platon, Aristoteles gibi filozofların yaklaşımları Orta Çağ ve Osmanlı’da çocuk ruh sağlığına dair anlayışlar, hekimlerin ve düşünürlerin yaklaşımları Geleneksel yöntemler, uygulamalar ve inançların çocuk üzerinde etkileri ,Modern Psikolojinin Doğuşu ve Beyin Araştırmaları Wilhelm Wundt ve ilk psikoloji laboratuvarının önemi Phineas Gage vakası: Beyin hasarının davranış ve duygu düzenlemesine etkileri Nöropsikoloji ve çocuk davranışlarını anlama Erken dönem deneysel psikolojinin çocuk gelişimi çalışmalarına yansımaları ,Freud ve Psikanalizin Çocuk Ruh Sağlığına Etkisi Psikanalitik kuramın temel prensipleri ve Freud’un çocukluk kuramı Bilinçdışı, savunma mekanizmaları ve erken çocukluk deneyimlerinin önemi Psikanalitik kuram ışığında çocukluk dönemi krizleri (örnekler: kardeş kıskançlığı, ayrılık kaygısı) ,Nesne İlişkileri Kuramı ve Yeni Psikanalistler İçerik: Anna Freud: Gelişimsel çizgi, çocuk psikanalizinde ego savunmaları, gözlem temelli yaklaşımı Melanie Klein: Nesne ilişkileri kuramı, oyun terapisi ve çocukların içsel dünyasını anlamaya katkısı Donald Winnicott: “Yeterince iyi anne”, geçiş nesnesi, gerçek ve sahte benlik kavramları Travma, bağlanma ve oyun temasının bu kuramcılarca ele alınışı ,Davranışçılık (Behaviorizm) Davranışçılığın ortaya çıkışı: Pavlov, Watson, Skinner Öğrenme teorileri ve koşullanma ilkeleri Çocuk davranışlarını biçimlendirme ve sınıf yönetimi açısından davranışçılığın uygulamaları Ödül-ceza, pekiştirme, model alma konularının çocuk ruh sağlığına yansımaları ,Hümanizm ve Çocuk Merkezli Yaklaşım Maslow ve Rogers’ın temel yaklaşımları: İhtiyaçlar hiyerarşisi, koşulsuz olumlu kabul Hümanist psikolojinin çocuk eğitimine katkıları Çocuğun öznel deneyimi, özgüven ve kendini gerçekleştirme Okul öncesi eğitimde hümanist yaklaşımla aile ve çevre etkileşimi ,Biyopsikososyal Yaklaşım Biyolojik, psikolojik ve sosyal faktörlerin bütüncül önemi Çocuk ruh sağlığını etkileyen çok boyutlu etmenler (genetik, çevre, aile, okul) Koruyucu ve risk faktörleri, erken müdahalenin önemi Okul öncesi öğretmeninin çok disiplinli yaklaşım içindeki rolü ,Epigenetik ve Moleküler Biyolojideki Gelişmele Epigenetik kavramı ve çevrenin genler üzerindeki etkisi Koyun Dolly örneği ile klonlamanın bilim dünyasına getirdiği yeni bakış DNA çalışmaları ve ikiz araştırmaları: Genetik ve çevre etkileşimleri Gelişim psikolojisinde gen-çevre ilişkisini anlamak ve uygulamaya yansıtmak ,Çocukların Yaşadığı Kriz Alanları 1 Alt ıslatma (enürezis): Nedenleri ve yaklaşımlar Tırnak yeme ve tikler: Stres, kaygı, öğrenilmiş davranış boyutları Bu davranışların altında yatan duygusal ve çevresel faktörler Erken müdahale ve ailenin-öğretmenin iş birliği ,Çocukların Yaşadığı Kriz Alanları 2 Parmak emme davranışı: Emosyonel ve gelişimsel boyutlar Kardeş kıskançlığı: Aile içi dinamikler ve çocuk duygularının yönetimi Pozitif disiplin, rehberlik ve etkili iletişim stratejileri Okul ve ev ortamındaki yaklaşımlar ,Boşanma ve Aile İçi Süreçlerin Çocuk Ruh Sağlığına Etkileri Boşanmanın çocuklar üzerindeki olası psikolojik etkileri Aile içi çatışma ve stresin okul öncesi dönemdeki yansımaları Çocuğu destekleme yolları, rehberlik ve psikoeğitim programları Çoklu paydaş iş birliği: Okul, rehberlik servisi, aile, uzmanlar ,Genel Değerlendirme, Gelecek Perspektifleri ve Kapanış Dersin genel değerlendirmesi ve kritik noktaların yeniden özetlenmesi Güncel araştırma eğilimleri ve uygulama örnekleri Okul öncesi öğretmenleri için gelecek perspektifleri, mesleki gelişim önerileri Soru-cevap ve dönem sonu proje/ödev sunumları ; konularını içermektedir. |
| Dersin Öğrenme Kazanımları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
| Çocuk ruh sağlığı kavramını ve kapsamını anlayabilme okul öncesi dönemde önemini analiz edebilme | E | |
| Freud’un psikanalitik kuramının temel prensiplerini anlayabilme çocukluk krizlerinedeki önemini tartışabilme | E | |
| Davranışçılık ilkelerini ve koşullanma yöntemlerini sınıf yönetiminde uygulayabilme. | E | |
| Sınıf içi senaryolarda psikanalitik, davranışçı ve hümanist kuramları kullanabilme. | A | |
| Sınıf içi senaryolarda kıskançlığı gibi davranış problemlerine uygun pozitif müdahale stratejileri geliştirebilme. | A | |
| Sosyokültürel sermaye bağlamında ailelere çocuk ruh sağlığı için bilimsel kaynaklar önerebilme. | A |
| Öğretim Yöntemleri: | |
| Ölçme Yöntemleri: | A: Klasik Yazılı Sınav, E: Ödev |
Ders Akışı
| Sıra | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Dersin amacı, içeriği ve önemi “Çocuk ruh sağlığı” kavramının tanımı ve kapsamı Okul öncesi dönemde çocuk ruh sağlığının kritik önemi Derse ilişkin genel beklentiler ve değerlendirme ölçütleri | |
| 2 | Çocukluk Değeri ve Normatiflik Tarihsel süreçte çocukluk kavramının dönüşümü Toplumsal ve kültürel normlar çerçevesinde “çocukluk” olgusunun şekillenmesi Normatif gelişim ve sapma kavramları: “normal” ve “anormal”in tanımlanması Okul öncesi öğretmeninin çocuk ruh sağlığındaki rolü | |
| 3 | Modern Tıp ve Bilim Öncesi Ruh Sağlığı Anlayışı Antik Yunan’da ruh sağlığı: Hipokrat, Platon, Aristoteles gibi filozofların yaklaşımları Orta Çağ ve Osmanlı’da çocuk ruh sağlığına dair anlayışlar, hekimlerin ve düşünürlerin yaklaşımları Geleneksel yöntemler, uygulamalar ve inançların çocuk üzerinde etkileri | |
| 4 | Modern Psikolojinin Doğuşu ve Beyin Araştırmaları Wilhelm Wundt ve ilk psikoloji laboratuvarının önemi Phineas Gage vakası: Beyin hasarının davranış ve duygu düzenlemesine etkileri Nöropsikoloji ve çocuk davranışlarını anlama Erken dönem deneysel psikolojinin çocuk gelişimi çalışmalarına yansımaları | |
| 5 | Freud ve Psikanalizin Çocuk Ruh Sağlığına Etkisi Psikanalitik kuramın temel prensipleri ve Freud’un çocukluk kuramı Bilinçdışı, savunma mekanizmaları ve erken çocukluk deneyimlerinin önemi Psikanalitik kuram ışığında çocukluk dönemi krizleri (örnekler: kardeş kıskançlığı, ayrılık kaygısı) | |
| 6 | Nesne İlişkileri Kuramı ve Yeni Psikanalistler İçerik: Anna Freud: Gelişimsel çizgi, çocuk psikanalizinde ego savunmaları, gözlem temelli yaklaşımı Melanie Klein: Nesne ilişkileri kuramı, oyun terapisi ve çocukların içsel dünyasını anlamaya katkısı Donald Winnicott: “Yeterince iyi anne”, geçiş nesnesi, gerçek ve sahte benlik kavramları Travma, bağlanma ve oyun temasının bu kuramcılarca ele alınışı | |
| 7 | Davranışçılık (Behaviorizm) Davranışçılığın ortaya çıkışı: Pavlov, Watson, Skinner Öğrenme teorileri ve koşullanma ilkeleri Çocuk davranışlarını biçimlendirme ve sınıf yönetimi açısından davranışçılığın uygulamaları Ödül-ceza, pekiştirme, model alma konularının çocuk ruh sağlığına yansımaları | |
| 8 | Hümanizm ve Çocuk Merkezli Yaklaşım Maslow ve Rogers’ın temel yaklaşımları: İhtiyaçlar hiyerarşisi, koşulsuz olumlu kabul Hümanist psikolojinin çocuk eğitimine katkıları Çocuğun öznel deneyimi, özgüven ve kendini gerçekleştirme Okul öncesi eğitimde hümanist yaklaşımla aile ve çevre etkileşimi | |
| 9 | Biyopsikososyal Yaklaşım Biyolojik, psikolojik ve sosyal faktörlerin bütüncül önemi Çocuk ruh sağlığını etkileyen çok boyutlu etmenler (genetik, çevre, aile, okul) Koruyucu ve risk faktörleri, erken müdahalenin önemi Okul öncesi öğretmeninin çok disiplinli yaklaşım içindeki rolü | |
| 10 | Epigenetik ve Moleküler Biyolojideki Gelişmele Epigenetik kavramı ve çevrenin genler üzerindeki etkisi Koyun Dolly örneği ile klonlamanın bilim dünyasına getirdiği yeni bakış DNA çalışmaları ve ikiz araştırmaları: Genetik ve çevre etkileşimleri Gelişim psikolojisinde gen-çevre ilişkisini anlamak ve uygulamaya yansıtmak | |
| 11 | Çocukların Yaşadığı Kriz Alanları 1 Alt ıslatma (enürezis): Nedenleri ve yaklaşımlar Tırnak yeme ve tikler: Stres, kaygı, öğrenilmiş davranış boyutları Bu davranışların altında yatan duygusal ve çevresel faktörler Erken müdahale ve ailenin-öğretmenin iş birliği | Pozitif psikoloji ve pozitif müdahale stratejilerine yönelik okumalar yapılması |
| 12 | Çocukların Yaşadığı Kriz Alanları 2 Parmak emme davranışı: Emosyonel ve gelişimsel boyutlar Kardeş kıskançlığı: Aile içi dinamikler ve çocuk duygularının yönetimi Pozitif disiplin, rehberlik ve etkili iletişim stratejileri Okul ve ev ortamındaki yaklaşımlar | Pozitif psikoloji ve pozitif müdahale stratejilerine yönelik okumalar yapılması |
| 13 | Boşanma ve Aile İçi Süreçlerin Çocuk Ruh Sağlığına Etkileri Boşanmanın çocuklar üzerindeki olası psikolojik etkileri Aile içi çatışma ve stresin okul öncesi dönemdeki yansımaları Çocuğu destekleme yolları, rehberlik ve psikoeğitim programları Çoklu paydaş iş birliği: Okul, rehberlik servisi, aile, uzmanlar | Örnek vakalara yönelik okumalar yapılması |
| 14 | Genel Değerlendirme, Gelecek Perspektifleri ve Kapanış Dersin genel değerlendirmesi ve kritik noktaların yeniden özetlenmesi Güncel araştırma eğilimleri ve uygulama örnekleri Okul öncesi öğretmenleri için gelecek perspektifleri, mesleki gelişim önerileri Soru-cevap ve dönem sonu proje/ödev sunumları | Örnek vakalara yönelik okumalar yapılması |
| Kaynak |
| Child Mind Institute. (n.d.). Child mental health resources. https://childmind.org Eğitim ve Bilim. (2022). Okul öncesi dönemde davranış problemleri ve müdahale yöntemleri. Eğitim ve Bilim Dergisi. https://dergipark.org.tr/tr/pub/egitimvebilim Frontiers in Psychiatry. (2023). Child mental health: Recent developments with a focus on early childhood. Frontiers in Psychiatry. https://www.frontiersin.org/journals/psychiatry/articles Journal of Child Psychology and Psychiatry. (2021). Epigenetics and early childhood development: A review. Journal of Child Psychology and Psychiatry. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/jcpp.13407 Journal of Family Issues. (2020). The impact of divorce on young children and adolescents. Journal of Family Issues. https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0192513X20935806 Siegel, D. J., & Bryson, T. P. (2011). The whole-brain child: 12 revolutionary strategies to nurture your child's developing mind. Bantam Books. https://www.amazon.com/Whole-Brain-Child-Revolutionary-Strategies-Developing/dp/0553386697 Smith, L. L., & Elliott, C. H. (2011). Child psychology and development for dummies. Wiley. https://www.wiley.com/en-us/Child+Psychology+and+Development+For+Dummies-p-9780470918852 Türkiye Psikiyatri Derneği. (n.d.). Çocuk ve ergen psikiyatrisi. https://www.psikiyatri.org.tr World Health Organization. (n.d.). Child and adolescent mental health. https://www.who.int/health-topics/child-and-adolescent-mental-health Yörükoğlu, A. (2023). Çocuk ruh sağlığı (Y. Yazgan, Foreword). İnkılap Kitabevi. https://www.kitapyurdu.com/kitap/cocuk-ruh-sagligi/639087.html Zero to Three. (n.d.). Early childhood development resources. https://www.zerotothree.org |
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
| Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı | |||||||
| No | Program Yeterliliği | Katkı Düzeyi | |||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Erken çocukluk eğitimi alanındaki bilimsel ve güncel kuram, kavram ve uygulama bilgilerine sahiptir. | X | |||||
| 2 | Erken çocukluk eğitimi alanındaki öğretim programı, öğretim strateji yöntem ve teknikleri ile ölçme ve değerlendirme bilgisine sahiptir. | ||||||
| 3 | Çocukların gelişim ve öğrenme özellikleri ile öğrenme güçlüklerinin bilgisine sahiptir. | X | |||||
| 4 | Erken çocukluk dönemi gelişimsel özellikleri ve bireysel farklılıklarına göre uygun öğretim stratejileri, yöntemleri ve teknikleri uygular. | X | |||||
| 5 | Çocukların gelişimleri açısından uygun ve ihtiyaçlarına yönelik öğrenme ortamlarını düzenler, eğitim materyalleri tasarlar, çocukların kazanımlarını çok yönlü değerlendirir. | X | |||||
| 6 | Erken çocukluk eğitimine yönelik sorunları tanımlar, analiz eder, kanıtlara ve bilimsel araştırmalara dayalı çözüm önerileri geliştirir. | X | |||||
| 7 | Erken çocukluk dönemi ile ilgili sorunların çözümü için bireysel ve grup çalışmalarında sorumluluğunu etkin bir şekilde yerine getirir; güçlü yönlerini kullanır, zayıf yönlerini geliştirir. | X | |||||
| 8 | Öğrenme gereksinimlerini belirler, bilgiye ulaşma yollarını etkin şekilde kullanır, yaşam boyu öğrenmeye karşı olumlu bir tutum geliştirir. | X | |||||
| 9 | Topluma hizmet bilinciyle yaşadığı sosyal çevre için mesleki proje veya etkinliklerde alanıyla ilgili kişilerle birlikte çalışır; dış görünüm, tutum ve davranışlarıyla topluma örnek olur. | ||||||
| 10 | Türkçeyi etkin ve kurallarına uygun olarak kullanır; bilişim ve iletişim teknolojilerini kullanarak çevresiyle etkili iletişim kurar. | X | |||||
| 11 | İnsan hakları, çocuk hakları ve demokrasi bilinciyle mesleki ve bilimsel açıdan etik değerlere uygun davranışlar sergiler. | ||||||
| 12 | Erken çocukluk eğitiminde kalite yönetimi, iş güvenliği süreçlerine uygun davranır; güvenli okul ortamı sağlamak ve çevreyi korumak için kişisel ve kurumsal etkileşim kurar. | ||||||
Değerlendirme Sistemi
| Katkı Düzeyi | Mutlak Değerlendirme | |
| Ara Sınavın Başarıya Oranı | 40 | |
| Genel Sınavın Başarıya Oranı | 60 | |
| Toplam | 100 | |
| AKTS / İşyükü Tablosu | ||||||
| Etkinlik | Sayı | Süresi (Saat) | Toplam İş Yükü (Saat) | |||
| Ders Saati | 14 | 3 | 42 | |||
| Rehberli Problem Çözme | 0 | 0 | 0 | |||
| Problem Çözümü / Ödev / Proje / Rapor Tanzimi | 14 | 1 | 14 | |||
| Okul Dışı Diğer Faaliyetler | 0 | 0 | 0 | |||
| Proje Sunumu / Seminer | 2 | 6 | 12 | |||
| Kısa Sınav (QUİZ) ve Hazırlığı | 0 | 0 | 0 | |||
| Ara Sınav ve Hazırlığı | 7 | 2 | 14 | |||
| Genel Sınav ve Hazırlığı | 7 | 4 | 28 | |||
| Performans Görevi, Bakım Planı | 2 | 5 | 10 | |||
| Toplam İş Yükü (Saat) | 120 | |||||
| Dersin AKTS Kredisi = Toplam İş Yükü (Saat)/30*=(120/30) | 4 | |||||
| Dersin AKTS Kredisi: *30 saatlik çalışma 1 AKTS kredisi sayılmaktadır. | ||||||
Dersin Detaylı Bilgileri
Ders Tanımı
| Ders | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| ÇOCUK RUH SAĞLIĞI | OÖ3116405 | Güz Dönemi | 3+0 | 3 | 4 |
| Ders Programı | Pazartesi 13:30-14:15 Pazartesi 14:30-15:15 Pazartesi 15:30-16:15 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler |
| Dersin Dili | Türkçe |
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Türü | Alan Eğitimi |
| Dersin Koordinatörü | Doç.Dr. Mefharet VEZİROĞLU ÇELİK |
| Dersi Verenler | Doç.Dr. Seda ATA ERDOĞAN |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Amacı | Bu dersin amacı, özellikle okul öncesi dönemdeki çocukların duygusal, bilişsel ve davranışsal süreçlerini bilimsel temellere dayalı olarak anlamaktır. Bu derste, çocukluk dönemini geçmişten günümüze kadar farklı düşünce akımları ve bilimsel bulgular ışığında ele alarak, çocukların yaşadığı sıkıntı ve kriz alanlarına çözümsel bir bakış geliştirmek hedeflenmiştir. |
| Dersin İçeriği | Bu ders; Dersin amacı, içeriği ve önemi “Çocuk ruh sağlığı” kavramının tanımı ve kapsamı Okul öncesi dönemde çocuk ruh sağlığının kritik önemi Derse ilişkin genel beklentiler ve değerlendirme ölçütleri ,Çocukluk Değeri ve Normatiflik Tarihsel süreçte çocukluk kavramının dönüşümü Toplumsal ve kültürel normlar çerçevesinde “çocukluk” olgusunun şekillenmesi Normatif gelişim ve sapma kavramları: “normal” ve “anormal”in tanımlanması Okul öncesi öğretmeninin çocuk ruh sağlığındaki rolü ,Modern Tıp ve Bilim Öncesi Ruh Sağlığı Anlayışı Antik Yunan’da ruh sağlığı: Hipokrat, Platon, Aristoteles gibi filozofların yaklaşımları Orta Çağ ve Osmanlı’da çocuk ruh sağlığına dair anlayışlar, hekimlerin ve düşünürlerin yaklaşımları Geleneksel yöntemler, uygulamalar ve inançların çocuk üzerinde etkileri ,Modern Psikolojinin Doğuşu ve Beyin Araştırmaları Wilhelm Wundt ve ilk psikoloji laboratuvarının önemi Phineas Gage vakası: Beyin hasarının davranış ve duygu düzenlemesine etkileri Nöropsikoloji ve çocuk davranışlarını anlama Erken dönem deneysel psikolojinin çocuk gelişimi çalışmalarına yansımaları ,Freud ve Psikanalizin Çocuk Ruh Sağlığına Etkisi Psikanalitik kuramın temel prensipleri ve Freud’un çocukluk kuramı Bilinçdışı, savunma mekanizmaları ve erken çocukluk deneyimlerinin önemi Psikanalitik kuram ışığında çocukluk dönemi krizleri (örnekler: kardeş kıskançlığı, ayrılık kaygısı) ,Nesne İlişkileri Kuramı ve Yeni Psikanalistler İçerik: Anna Freud: Gelişimsel çizgi, çocuk psikanalizinde ego savunmaları, gözlem temelli yaklaşımı Melanie Klein: Nesne ilişkileri kuramı, oyun terapisi ve çocukların içsel dünyasını anlamaya katkısı Donald Winnicott: “Yeterince iyi anne”, geçiş nesnesi, gerçek ve sahte benlik kavramları Travma, bağlanma ve oyun temasının bu kuramcılarca ele alınışı ,Davranışçılık (Behaviorizm) Davranışçılığın ortaya çıkışı: Pavlov, Watson, Skinner Öğrenme teorileri ve koşullanma ilkeleri Çocuk davranışlarını biçimlendirme ve sınıf yönetimi açısından davranışçılığın uygulamaları Ödül-ceza, pekiştirme, model alma konularının çocuk ruh sağlığına yansımaları ,Hümanizm ve Çocuk Merkezli Yaklaşım Maslow ve Rogers’ın temel yaklaşımları: İhtiyaçlar hiyerarşisi, koşulsuz olumlu kabul Hümanist psikolojinin çocuk eğitimine katkıları Çocuğun öznel deneyimi, özgüven ve kendini gerçekleştirme Okul öncesi eğitimde hümanist yaklaşımla aile ve çevre etkileşimi ,Biyopsikososyal Yaklaşım Biyolojik, psikolojik ve sosyal faktörlerin bütüncül önemi Çocuk ruh sağlığını etkileyen çok boyutlu etmenler (genetik, çevre, aile, okul) Koruyucu ve risk faktörleri, erken müdahalenin önemi Okul öncesi öğretmeninin çok disiplinli yaklaşım içindeki rolü ,Epigenetik ve Moleküler Biyolojideki Gelişmele Epigenetik kavramı ve çevrenin genler üzerindeki etkisi Koyun Dolly örneği ile klonlamanın bilim dünyasına getirdiği yeni bakış DNA çalışmaları ve ikiz araştırmaları: Genetik ve çevre etkileşimleri Gelişim psikolojisinde gen-çevre ilişkisini anlamak ve uygulamaya yansıtmak ,Çocukların Yaşadığı Kriz Alanları 1 Alt ıslatma (enürezis): Nedenleri ve yaklaşımlar Tırnak yeme ve tikler: Stres, kaygı, öğrenilmiş davranış boyutları Bu davranışların altında yatan duygusal ve çevresel faktörler Erken müdahale ve ailenin-öğretmenin iş birliği ,Çocukların Yaşadığı Kriz Alanları 2 Parmak emme davranışı: Emosyonel ve gelişimsel boyutlar Kardeş kıskançlığı: Aile içi dinamikler ve çocuk duygularının yönetimi Pozitif disiplin, rehberlik ve etkili iletişim stratejileri Okul ve ev ortamındaki yaklaşımlar ,Boşanma ve Aile İçi Süreçlerin Çocuk Ruh Sağlığına Etkileri Boşanmanın çocuklar üzerindeki olası psikolojik etkileri Aile içi çatışma ve stresin okul öncesi dönemdeki yansımaları Çocuğu destekleme yolları, rehberlik ve psikoeğitim programları Çoklu paydaş iş birliği: Okul, rehberlik servisi, aile, uzmanlar ,Genel Değerlendirme, Gelecek Perspektifleri ve Kapanış Dersin genel değerlendirmesi ve kritik noktaların yeniden özetlenmesi Güncel araştırma eğilimleri ve uygulama örnekleri Okul öncesi öğretmenleri için gelecek perspektifleri, mesleki gelişim önerileri Soru-cevap ve dönem sonu proje/ödev sunumları ; konularını içermektedir. |
| Dersin Öğrenme Kazanımları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
| Çocuk ruh sağlığı kavramını ve kapsamını anlayabilme okul öncesi dönemde önemini analiz edebilme | E | |
| Freud’un psikanalitik kuramının temel prensiplerini anlayabilme çocukluk krizlerinedeki önemini tartışabilme | E | |
| Davranışçılık ilkelerini ve koşullanma yöntemlerini sınıf yönetiminde uygulayabilme. | E | |
| Sınıf içi senaryolarda psikanalitik, davranışçı ve hümanist kuramları kullanabilme. | A | |
| Sınıf içi senaryolarda kıskançlığı gibi davranış problemlerine uygun pozitif müdahale stratejileri geliştirebilme. | A | |
| Sosyokültürel sermaye bağlamında ailelere çocuk ruh sağlığı için bilimsel kaynaklar önerebilme. | A |
| Öğretim Yöntemleri: | |
| Ölçme Yöntemleri: | A: Klasik Yazılı Sınav, E: Ödev |
Ders Akışı
| Sıra | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Dersin amacı, içeriği ve önemi “Çocuk ruh sağlığı” kavramının tanımı ve kapsamı Okul öncesi dönemde çocuk ruh sağlığının kritik önemi Derse ilişkin genel beklentiler ve değerlendirme ölçütleri | |
| 2 | Çocukluk Değeri ve Normatiflik Tarihsel süreçte çocukluk kavramının dönüşümü Toplumsal ve kültürel normlar çerçevesinde “çocukluk” olgusunun şekillenmesi Normatif gelişim ve sapma kavramları: “normal” ve “anormal”in tanımlanması Okul öncesi öğretmeninin çocuk ruh sağlığındaki rolü | |
| 3 | Modern Tıp ve Bilim Öncesi Ruh Sağlığı Anlayışı Antik Yunan’da ruh sağlığı: Hipokrat, Platon, Aristoteles gibi filozofların yaklaşımları Orta Çağ ve Osmanlı’da çocuk ruh sağlığına dair anlayışlar, hekimlerin ve düşünürlerin yaklaşımları Geleneksel yöntemler, uygulamalar ve inançların çocuk üzerinde etkileri | |
| 4 | Modern Psikolojinin Doğuşu ve Beyin Araştırmaları Wilhelm Wundt ve ilk psikoloji laboratuvarının önemi Phineas Gage vakası: Beyin hasarının davranış ve duygu düzenlemesine etkileri Nöropsikoloji ve çocuk davranışlarını anlama Erken dönem deneysel psikolojinin çocuk gelişimi çalışmalarına yansımaları | |
| 5 | Freud ve Psikanalizin Çocuk Ruh Sağlığına Etkisi Psikanalitik kuramın temel prensipleri ve Freud’un çocukluk kuramı Bilinçdışı, savunma mekanizmaları ve erken çocukluk deneyimlerinin önemi Psikanalitik kuram ışığında çocukluk dönemi krizleri (örnekler: kardeş kıskançlığı, ayrılık kaygısı) | |
| 6 | Nesne İlişkileri Kuramı ve Yeni Psikanalistler İçerik: Anna Freud: Gelişimsel çizgi, çocuk psikanalizinde ego savunmaları, gözlem temelli yaklaşımı Melanie Klein: Nesne ilişkileri kuramı, oyun terapisi ve çocukların içsel dünyasını anlamaya katkısı Donald Winnicott: “Yeterince iyi anne”, geçiş nesnesi, gerçek ve sahte benlik kavramları Travma, bağlanma ve oyun temasının bu kuramcılarca ele alınışı | |
| 7 | Davranışçılık (Behaviorizm) Davranışçılığın ortaya çıkışı: Pavlov, Watson, Skinner Öğrenme teorileri ve koşullanma ilkeleri Çocuk davranışlarını biçimlendirme ve sınıf yönetimi açısından davranışçılığın uygulamaları Ödül-ceza, pekiştirme, model alma konularının çocuk ruh sağlığına yansımaları | |
| 8 | Hümanizm ve Çocuk Merkezli Yaklaşım Maslow ve Rogers’ın temel yaklaşımları: İhtiyaçlar hiyerarşisi, koşulsuz olumlu kabul Hümanist psikolojinin çocuk eğitimine katkıları Çocuğun öznel deneyimi, özgüven ve kendini gerçekleştirme Okul öncesi eğitimde hümanist yaklaşımla aile ve çevre etkileşimi | |
| 9 | Biyopsikososyal Yaklaşım Biyolojik, psikolojik ve sosyal faktörlerin bütüncül önemi Çocuk ruh sağlığını etkileyen çok boyutlu etmenler (genetik, çevre, aile, okul) Koruyucu ve risk faktörleri, erken müdahalenin önemi Okul öncesi öğretmeninin çok disiplinli yaklaşım içindeki rolü | |
| 10 | Epigenetik ve Moleküler Biyolojideki Gelişmele Epigenetik kavramı ve çevrenin genler üzerindeki etkisi Koyun Dolly örneği ile klonlamanın bilim dünyasına getirdiği yeni bakış DNA çalışmaları ve ikiz araştırmaları: Genetik ve çevre etkileşimleri Gelişim psikolojisinde gen-çevre ilişkisini anlamak ve uygulamaya yansıtmak | |
| 11 | Çocukların Yaşadığı Kriz Alanları 1 Alt ıslatma (enürezis): Nedenleri ve yaklaşımlar Tırnak yeme ve tikler: Stres, kaygı, öğrenilmiş davranış boyutları Bu davranışların altında yatan duygusal ve çevresel faktörler Erken müdahale ve ailenin-öğretmenin iş birliği | Pozitif psikoloji ve pozitif müdahale stratejilerine yönelik okumalar yapılması |
| 12 | Çocukların Yaşadığı Kriz Alanları 2 Parmak emme davranışı: Emosyonel ve gelişimsel boyutlar Kardeş kıskançlığı: Aile içi dinamikler ve çocuk duygularının yönetimi Pozitif disiplin, rehberlik ve etkili iletişim stratejileri Okul ve ev ortamındaki yaklaşımlar | Pozitif psikoloji ve pozitif müdahale stratejilerine yönelik okumalar yapılması |
| 13 | Boşanma ve Aile İçi Süreçlerin Çocuk Ruh Sağlığına Etkileri Boşanmanın çocuklar üzerindeki olası psikolojik etkileri Aile içi çatışma ve stresin okul öncesi dönemdeki yansımaları Çocuğu destekleme yolları, rehberlik ve psikoeğitim programları Çoklu paydaş iş birliği: Okul, rehberlik servisi, aile, uzmanlar | Örnek vakalara yönelik okumalar yapılması |
| 14 | Genel Değerlendirme, Gelecek Perspektifleri ve Kapanış Dersin genel değerlendirmesi ve kritik noktaların yeniden özetlenmesi Güncel araştırma eğilimleri ve uygulama örnekleri Okul öncesi öğretmenleri için gelecek perspektifleri, mesleki gelişim önerileri Soru-cevap ve dönem sonu proje/ödev sunumları | Örnek vakalara yönelik okumalar yapılması |
| Kaynak |
| Child Mind Institute. (n.d.). Child mental health resources. https://childmind.org Eğitim ve Bilim. (2022). Okul öncesi dönemde davranış problemleri ve müdahale yöntemleri. Eğitim ve Bilim Dergisi. https://dergipark.org.tr/tr/pub/egitimvebilim Frontiers in Psychiatry. (2023). Child mental health: Recent developments with a focus on early childhood. Frontiers in Psychiatry. https://www.frontiersin.org/journals/psychiatry/articles Journal of Child Psychology and Psychiatry. (2021). Epigenetics and early childhood development: A review. Journal of Child Psychology and Psychiatry. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/jcpp.13407 Journal of Family Issues. (2020). The impact of divorce on young children and adolescents. Journal of Family Issues. https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0192513X20935806 Siegel, D. J., & Bryson, T. P. (2011). The whole-brain child: 12 revolutionary strategies to nurture your child's developing mind. Bantam Books. https://www.amazon.com/Whole-Brain-Child-Revolutionary-Strategies-Developing/dp/0553386697 Smith, L. L., & Elliott, C. H. (2011). Child psychology and development for dummies. Wiley. https://www.wiley.com/en-us/Child+Psychology+and+Development+For+Dummies-p-9780470918852 Türkiye Psikiyatri Derneği. (n.d.). Çocuk ve ergen psikiyatrisi. https://www.psikiyatri.org.tr World Health Organization. (n.d.). Child and adolescent mental health. https://www.who.int/health-topics/child-and-adolescent-mental-health Yörükoğlu, A. (2023). Çocuk ruh sağlığı (Y. Yazgan, Foreword). İnkılap Kitabevi. https://www.kitapyurdu.com/kitap/cocuk-ruh-sagligi/639087.html Zero to Three. (n.d.). Early childhood development resources. https://www.zerotothree.org |
Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı
| Dersin Program Yeterliliklerine Katkısı | |||||||
| No | Program Yeterliliği | Katkı Düzeyi | |||||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Erken çocukluk eğitimi alanındaki bilimsel ve güncel kuram, kavram ve uygulama bilgilerine sahiptir. | X | |||||
| 2 | Erken çocukluk eğitimi alanındaki öğretim programı, öğretim strateji yöntem ve teknikleri ile ölçme ve değerlendirme bilgisine sahiptir. | ||||||
| 3 | Çocukların gelişim ve öğrenme özellikleri ile öğrenme güçlüklerinin bilgisine sahiptir. | X | |||||
| 4 | Erken çocukluk dönemi gelişimsel özellikleri ve bireysel farklılıklarına göre uygun öğretim stratejileri, yöntemleri ve teknikleri uygular. | X | |||||
| 5 | Çocukların gelişimleri açısından uygun ve ihtiyaçlarına yönelik öğrenme ortamlarını düzenler, eğitim materyalleri tasarlar, çocukların kazanımlarını çok yönlü değerlendirir. | X | |||||
| 6 | Erken çocukluk eğitimine yönelik sorunları tanımlar, analiz eder, kanıtlara ve bilimsel araştırmalara dayalı çözüm önerileri geliştirir. | X | |||||
| 7 | Erken çocukluk dönemi ile ilgili sorunların çözümü için bireysel ve grup çalışmalarında sorumluluğunu etkin bir şekilde yerine getirir; güçlü yönlerini kullanır, zayıf yönlerini geliştirir. | X | |||||
| 8 | Öğrenme gereksinimlerini belirler, bilgiye ulaşma yollarını etkin şekilde kullanır, yaşam boyu öğrenmeye karşı olumlu bir tutum geliştirir. | X | |||||
| 9 | Topluma hizmet bilinciyle yaşadığı sosyal çevre için mesleki proje veya etkinliklerde alanıyla ilgili kişilerle birlikte çalışır; dış görünüm, tutum ve davranışlarıyla topluma örnek olur. | ||||||
| 10 | Türkçeyi etkin ve kurallarına uygun olarak kullanır; bilişim ve iletişim teknolojilerini kullanarak çevresiyle etkili iletişim kurar. | X | |||||
| 11 | İnsan hakları, çocuk hakları ve demokrasi bilinciyle mesleki ve bilimsel açıdan etik değerlere uygun davranışlar sergiler. | ||||||
| 12 | Erken çocukluk eğitiminde kalite yönetimi, iş güvenliği süreçlerine uygun davranır; güvenli okul ortamı sağlamak ve çevreyi korumak için kişisel ve kurumsal etkileşim kurar. | ||||||
Değerlendirme Sistemi
| Katkı Düzeyi | Mutlak Değerlendirme | |
| Ara Sınavın Başarıya Oranı | 40 | |
| Genel Sınavın Başarıya Oranı | 60 | |
| Toplam | 100 | |