Türk mutfağının hafızası dijital hikâyelerde

Bir yemeğin hikâyesi yalnızca tarifinde saklı değil. Nasıl hazırlandığı, hangi sofrada paylaşıldığı, kimden öğrenildiği ve zaman içinde nasıl değiştiği de onu kültürel hafızanın bir parçasına dönüştürüyor. İstanbul Medipol Üniversitesi öğrencileri, Türk mutfak kültürünün bu çok katmanlı yapısını farklı disiplinlerin bakış açılarıyla ele alan bir projeye imza attı.

Projenin çıkış noktasını, 16 Ekim 2025’te Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ile T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı iş birliğinde gerçekleştirilen etkinlikte düzenlenen “Gastronomi ve Kültür” oturumu oluşturdu. “Celebrate Rural Roots” dijital hikâye kampanyası kapsamında Türkiye’nin farklı üniversitelerinden öğrenciler, “Yemek kültürü geçmişten geleceğe nasıl aktarılabilir?” sorusu üzerine fikir ve proje önerileri geliştirdi.

Etkinliğin ardından üniversitelerden, Türk mutfağının somut olmayan kültürel miras niteliğindeki unsurlarını belgelemeye ve dijital mecralarda görünür kılmaya yönelik özgün çalışmalar geliştirmeleri istendi.

İKİ DİSİPLİN AYNI HİKÂYEDE BULUŞTU
Bu çağrı, İstanbul Medipol Üniversitesi Güzel Sanatlar Tasarım ve Mimarlık Fakültesinde disiplinler arası bir projeye dönüştü. Görsel İletişim Tasarımı Bölümü Öğretim Görevlisi Yasemin Ereke yürütücülüğündeki Stüdyo IV dersi kapsamında, Dr. Öğr. Üyesi Özgür Ölce koordinasyonunda Görsel İletişim Tasarımı ile Gastronomi ve Mutfak Sanatları öğrencilerinden çalışma grupları oluşturuldu.

Toplam 16 hafta boyunca öğrenciler, Türk mutfak kültürünün farklı unsurlarının izini sürdü. Araştırmalarda yemeklerin ve mutfak geleneklerinin tarihsel geçmişi, kültürel anlamı, üretim ve tüketim pratikleri ile toplumsal bellekteki yeri ele alındı. Gastronomi öğrencilerinin alan bilgisi, Görsel İletişim Tasarımı öğrencilerinin görsel anlatı ve içerik üretimi konusundaki yetkinlikleriyle bir araya geldi.

ARAŞTIRMADAN DİJİTAL HİKÂYEYE
Araştırmayla başlayan süreç; içerik geliştirme, senaryolaştırma, görsel tasarım ve video üretimiyle devam etti. Elde edilen bilgiler, öğrencilerin anlatım diliyle yaklaşık 7–8 dakikalık dijital hikâyelere dönüştürüldü.

FAO’ya sunulmak üzere hazırlanan videolarla mutfak kültürünün yalnızca tarifler üzerinden değil; gelenekler, üretim biçimleri, gündelik yaşam ve toplumsal hafıza üzerinden de okunabileceği bir anlatı ortaya kondu.

Böylece öğrenciler, geçmişten devralınan mutfak mirasını çağdaş görsel iletişim araçlarıyla kayıt altına alırken kendi kuşaklarının bakışını da bu anlatıya taşıdı.

Gastronomi ile görsel iletişim tasarımını aynı üretim sürecinde buluşturan proje, öğrencilerin araştırmadan senaryoya, alan bilgisinden görsel anlatıya uzanan ortak bir üretim deneyimi yaşamasına olanak sağladı.

Proje kapsamında hazırlanan dijital hikâye çalışmalarından örnekler