Türkiye’de Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetlerinin Dünü, Bugünü ve Geleceği SASPAM’da Ele Alındı

Sağlık Sistemleri ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (SASPAM) tarafından düzenlenen Sağlık Politika Atölyesi’nin son buluşmasında, Türkiye’de hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinin tarihsel gelişimi, mevcut kurumsal kapasitesi ve geleceğe yönelik vizyonu kapsamlı biçimde değerlendirildi. Acil tıp alanında uzun yıllara dayanan saha ve yöneticilik deneyimine sahip Doç. Dr. Semih Korkut’un sunumuyla gerçekleşen oturumda, sistemin dönüşüm hikâyesi bütüncül bir perspektifle ele alındı. 

Sunumda, Osmanlı’nın son dönemlerindeki dağınık ilk yardım uygulamalarından başlayarak günümüzde kara, hava ve deniz ambulanslarını kapsayan entegre bir yapıya evrilen hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinin kurumsallaşma süreci aktarıldı. Özellikle 1995 yılında 112 Acil Sağlık Sisteminin kurulması ve 2002 sonrası Sağlıkta Dönüşüm Programı ile birlikte hizmetlerin tek komuta altında toplanması, sistemin kırılma noktaları arasında öne çıktı. 

Atölyede, paramediklerin ambulans sistemine dâhil edilmesi, ambulans filosunun çeşitlendirilmesi, hava ve deniz ambulanslarının devreye alınması ve Acil Sağlık Otomasyon Sistemi (ASİOS) gibi dijital altyapıların yaygınlaştırılmasıyla Türkiye’nin hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde ulaştığı teknolojik kapasite detaylandırıldı. Bununla birlikte, yoğun bakım yatak koordinasyonu, acil sağlık istasyonlarının fiziki koşulları ve geçmişte yaşanan ambulans yangınları gibi yapısal sorunlar da çözüm odaklı bir yaklaşımla tartışıldı. 

Afet yönetimi başlığında ise Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi (UMKE)’nin kurumsal gelişimi, lojistik kapasitesi ve sahra hastaneleri ile mobil acil müdahale ünitelerinin özellikle deprem ve kitlesel afetlerde üstlendiği kritik rol vurgulandı. Türkiye’nin afetlere hazırlık ve müdahale kapasitesi bakımından birçok ülkeye kıyasla güçlü bir konumda olduğu ifade edildi. 

Buluşmanın gelecek vizyonu bölümünde, yerli üretim Gökbey helikopterinin hava ambulansı olarak kullanılması hedefi öne çıktı. Bu proje ile hem operasyonel kapasitenin artırılması hem de sağlık sisteminde yerlileşme ve insan kaynağı yetkinliğinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.