Prof. Güntekin’in çalışması ‘Nature Medicine’da yayımlandı

İstanbul Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Bahar Güntekin’in de dahil olduğu araştırma ekibinin, beyin yaşlanmasında coğrafi farklılıklar ve eşitsizliklerin etkilerini inceleyen çalışması, prestijli bilim dergilerinden biri olan Nature Medicine’da yayımlandı. “Brain clocks capture diversity and disparities in aging and dementia across geographically diverse populations” başlıklı araştırma, bireylerin beyin yaşı ile kronolojik yaşı arasındaki farkları inceleyen “beyin saatleri” modeliyle, küresel düzeydeki çeşitliliklerin bu farklara olan etkisini detaylı şekilde ele alıyor. Çalışmada, 15 farklı ülkeden 5 bin 306 katılımcının verileri değerlendirildi. Katılımcılar arasında Latin Amerika ve Karayipler’den (LAC) yedi ülke ile diğer sekiz ülkeden sağlıklı bireylerin yanı sıra hafif bilişsel bozukluk, Alzheimer ve diğer demans türlerinden etkilenen kişiler de yer aldı. Araştırmada, işlevsel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) ve elektroensefalografi (EEG) gibi ileri teknolojilerden yararlanıldı. Ayrıca, derin öğrenme yöntemleriyle geliştirilen algoritmalar, beyin yaşını değerlendirmede kritik bir rol üstlendi.

LATİN AMERİKA’DA BEYİN YAŞI DAHA HIZLI İLERLİYOR
İstanbul Medipol Üniversitesi Sağlık Bilim ve Teknolojileri Araştırma Enstitüsünde de çalışmalarını sürdüren Prof. Güntekin’in dahil olduğu araştırma, Latin Amerika’daki bireylerde beyin yaşının kronolojik yaştan daha ileri olduğunu ortaya koyarak dikkat çekici bir sonuca ulaştı. Bu durum, bölgedeki sosyoekonomik eşitsizlikler, sınırlı sağlık hizmetleri ve hava kirliliği gibi çevresel faktörlerle ilişkilendirildi. Özellikle kadınlar üzerinde yapılan analizler, Latin Amerika’daki kadınların erkeklere kıyasla daha belirgin bir beyin yaş farkına sahip olduğunu gösterdi. Araştırmacılar, bu farkın toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve kadınların Alzheimer gibi hastalıklara daha yatkın olmasıyla bağlantılı olabileceğini belirtti. Hastalıklara bağlı beyin yaşlanması da araştırmanın önemli bulguları arasında yer aldı. Hafif bilişsel bozukluk (MCI) ve Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıkları olan bireylerde beyin yaşının daha hızlı ilerlediği gözlemlendi. Araştırma, sağlıklı bireylerden Alzheimer hastalarına kadar uzanan bir ilerleme eğrisini ortaya koydu. Ayrıca, gelir eşitsizliği, düşük eğitim seviyeleri, yetersiz sağlık hizmetleri, obezite ve diyabet gibi bulaşıcı olmayan hastalık faktörlerinin beyin yaşlanmasını hızlandırdığı tespit edildi. 

SOSYOEKONOMİK VE ÇEVRESEL ETKENLERE ODAKLANILMALI
Araştırma bulguları, beyin yaşlanmasının anlaşılmasında yalnızca biyolojik faktörlere değil, aynı zamanda sosyoekonomik ve çevresel etkenlere de odaklanılması gerektiğini ortaya koyuyor. Çalışmada beyin yaşındaki hızlanmanın erken teşhisin alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıkların önlenmesi ve tedavi süreçlerinin iyileştirilmesi açısından kritik bir öneme sahip olduğu da vurgulanıyor. Özellikle Latin Amerika gibi bölgelerde, sosyoekonomik eşitsizliklerin azaltılması ve çevresel koşulların iyileştirilmesinin beyin sağlığını korumadaki rolüne dikkat çekiliyor. Ayrıca çalışma, bugüne kadar genellikle Kuzey Yarımküre’ye odaklanan araştırmaların küresel çeşitliliği göz ardı ettiğini ve bu durumun, tüm dünyaya genellenebilir sonuçlar elde edilmesinde önemli bir engel oluşturduğunun altını çiziyor.

Makaleye ulaşmak için tıklayınız.