Araştırma ve yayın etiği tartışıldı: Yapay zekâ merkezde

İstanbul Medipol Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü tarafından düzenlenen “Araştırma ve Yayın Etiğinde Yol Haritası: Lisansüstü Öğrenciler İçin Doğru Adımlar” başlıklı etkinlik, Güney Kampüs Konferans Salonu’nda gerçekleştirildi.

Etkinliğin açış konuşmasını, İstanbul Medipol Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Neslin Emekli gerçekleştirdi. Etkinlik boyunca, lisansüstü düzeyde yürütülen akademik çalışmaların sadece bilimsel değil, aynı zamanda etik bir sorumluluk da taşıdığına dikkat çekilerek, araştırma kültürünün doğru etik zemin üzerine inşa edilmesinin önemi vurgulandı. Etkinliğe; İstanbul Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Dr. Öğr. Üyesi Mahmut Tokaç ve Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğr. Üyesi Prof. Dr. Gürkan Sert başta olmak üzere, akademisyenler ve öğrenciler katılım gösterdi. 

DR. ÖĞR. ÜYE. TOKAÇ: ETİK, ZİHİNDE VE VİCDANDA BAŞLAR 
Etkinliğin ilk oturumunda, İstanbul Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Dr. Öğr. Üyesi Mahmut Tokaç, “Sağlık Bilimlerinde Araştırma Etiği: İlkeler, İkilemler ve Uygulamalar” başlıklı sunumuyla katılımcılarla buluştu. Sunumunda sağlık bilimlerinde yürütülen akademik çalışmaların yalnızca bilimsel bir faaliyet değil, aynı zamanda insani ve etik bir sorumluluk alanı olduğunu vurgulayan Tokaç, araştırmacıların her aşamada etik ilkelere bağlı kalması gerektiğine dikkat çekti.

Konuşmasında, etik ihlallerin çoğu zaman kötü niyetten değil, bilgi eksikliğinden kaynaklanabileceğini belirten Tokaç şöyle dedi: “Araştırma etiği, sadece etik kurullardan onay almakla sınırlı bir süreç değildir; etik, araştırmacının zihninde ve vicdanında başlar. Bir çalışmanın bilimsel olarak güçlü olması, onu otomatik olarak etik yapmaz. Etik, bilimselliğin ön koşuludur.” Lisansüstü öğrencilere seslenen Tokaç, “Genç araştırmacılara düşen en büyük sorumluluklardan biri, sonuç üretmek değil, doğru yöntemle ve doğru niyetle sonuç üretmektir.” diyerek konuşmasını sonlandırdı.

PROF. SERT: TÜRKİYE’DE YAYIN ETİĞİ KÜLTÜRÜ HENÜZ YERLEŞMİŞ DEĞİL
Etkinliğin ikinci oturumunda, Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğr. Üyesi Prof. Dr. Gürkan Sert, “Dijital Çağda Araştırma Etiği: Yapay Zekâ ve Yeni Teknolojiler” başlıklı sunum gerçekleştirdi. Sert, yapay zekânın bilimsel araştırma süreçlerine hızla entegre olduğu günümüzde, etik bilincin geçmişe kıyasla çok daha kritik bir hale geldiğini vurguladı.

Türkiye’de yayın etiği kültürünün henüz yeterince yerleşmediğine dikkat çeken Sert, özellikle lisansüstü öğrencilerin YÖK’ün yayın etiği rehberlerini ve ilgili mevzuatı doğrudan okumaları gerektiğini belirterek şöyle konuştu: “Yayın yapmak artık sadece akademik bir hedef değil, aynı zamanda etik ve hukuki bir sorumluluktur.”  

“YAPAY ZEKA BİR YARDIMCIDIR, YAZAR DEĞİL” 
Yapay zekânın bilimsel çalışmalarda kullanımı konusunda ise Sert, bu teknolojinin tamamen reddedilmesinin mümkün olmadığını, ancak bilinçsiz kullanımın ciddi etik riskler doğurabileceğini belirterek, şu noktaya dikkat çekti: “Yapay zekâ bir yardımcıdır, yazar değil. Son karar her zaman araştırmacının zihnine ve akademik sorumluluğuna aittir.”

Özgünlüğün bilimsel araştırmanın temel değeri olduğunu vurgulayan Sert, sadece yapay zekâ çıktısına dayanan metinlerin bilimsel yayın sayılmayacağını belirtti. Yapay zekânın yanlış veya bağlam dışı bilgiler üretebileceğini hatırlatarak, her bilginin mutlaka insan denetiminden geçmesi gerektiğini ifade etti ve “Kontrol yapay zekâda değil, her zaman insanda olmalıdır. Aksi halde bilim üretmeyiz, yalnızca çıktı tüketiriz.” dedi.

Konuşmasını, akademisyenlerin temel görevinin öğrencileri cezalandırmak değil, doğru, bilinçli ve etik kullanıma yönlendirmek olduğunu belirterek tamamlayan Sert, etik farkındalığın dijital çağın olmazsa olmazı olduğuna dikkat çekti.