Balda insan sağlığını tehdit eden kalıntılara karşı yeni yöntem

İstanbul Medipol Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Öğr. Üyesi Dr. Ümit Can Erim, Bal, son yıllarda arıcılıkta kullanılan bazı antibiyotiklerin bala karışması sonucu ortaya çıkan gıda güvenliği riskine çözüm sunmak amacıyla balda antibiyotik kalıntılarının tespitine yönelik yenilikçi ve çevre dostu bir analiz yöntemi geliştirdi.

Erim’in “Environmentally friendly determination of sulfonamides in honey samples: Hydrophobic natural deep eutectic solvent-based microextraction prior to high-performance liquid chromatography by matrix matching calibration techniques” başlıklı çalışması, Food Chemistry dergisinde yayımlandı.

BALDA GİZLENEN RİSKLERE KARŞI YENİ BİR BİLİMSEL ADIM
Araştırmanın çıkış noktasını, bal örneklerinde zaman zaman rastlanan iki önemli antibiyotik türü olan sulfadiazin ve sulfametoksazol oluşturuyor. Arıcılıkta kullanılan bu maddeler, kontrolsüz ve uzun süreli şekilde insan vücuduna alındığında bağışıklık sistemi üzerinde olumsuz etkilere yol açabiliyor, alerjik reaksiyonlara neden olabiliyor ve bazı durumlarda uzun vadede daha ciddi sağlık sorunlarının önünü açabiliyor. Erim’in çalışması, balda bu antibiyotiklerin hızlı, güvenilir ve hassas bir şekilde tespit edilmesini amaçlıyor.

Geliştirilen yöntem, hem analiz süresini kısaltması hem de daha düşük maliyetle uygulanabilmesi sayesinde gıda denetimleri için pratik bir çözüm sunuyor. Özellikle rutin kontrol yapan gıda laboratuvarları açısından düşünüldüğünde, bu çalışma mevcut yöntemlere alternatif oluşturabilecek güçlü bir model ortaya koyuyor.

ZARARLI KİMYASALLAR YERİNE DOĞAL BİLEŞENLER KULLANILDI
Çalışmanın en dikkat çekici yönlerinden biri, analiz sürecinde kullanılan yöntemin çevre dostu olması. Erim, klasik yöntemlerde yaygın olarak kullanılan ve çevreye zarar verebilen kimyasal çözücüler yerine, doğal bileşenlerden elde edilen çözücülerden yararlandı. Bu çözücüler, bitkisel kökenli bir bileşen olan thymol ile asetik asidin bir araya getirilmesiyle hazırlandı.

Bu sayede antibiyotik kalıntıları balın içinden daha güvenli ve etkili bir şekilde ayrıştırılırken, laboratuvar ortamında kullanılan zararlı solvent miktarı da önemli ölçüde azaltıldı. Böylece çalışma, sadece analitik başarı sağlamakla kalmadı; aynı zamanda çevre ve insan sağlığı açısından da daha sürdürülebilir bir yaklaşım ortaya koydu.

GERÇEK BAL ÖRNEKLERİ ÜZERİNDE KANITLANDI
Çalışma teorik düzeyde kalmadı; yöntem gerçek bal örnekleri üzerinde de test edildi. Türkiye’nin iki farklı bölgesinden, Artvin ve Kırklareli’nden temin edilen bal örnekleri analiz edilerek yöntemin pratikte de güvenilir olup olmadığı araştırıldı. Elde edilen sonuçlar, geliştirilen yöntemin antibiyotikleri yüksek doğrulukla geri kazanabildiğini ve ölçümlerin büyük oranda tutarlı olduğunu ortaya koydu.

Bu da yöntemin yalnızca laboratuvar ortamında değil, gerçek piyasa ürünleri üzerinde de güvenle uygulanabileceğini gösteriyor.

TÜKETİCİ SAĞLIĞI İÇİN BALDA ANTİBİYOTİK TAKİBİ GÜÇLÜ HALE GELDİ
Araştırmanın en önemli sonucu, bal gibi yaygın tüketilen bir gıdada antibiyotik kalıntılarının, hem çok düşük seviyelerde hem de çevreye zarar vermeden tespit edilebildiğini bilimsel olarak ortaya koymasıdır. Geliştirilen yöntem, sadece akademik bir katkı sunmuyor; aynı zamanda gıda denetim kurumları, laboratuvarlar ve tüketici sağlığı açısından doğrudan uygulanabilir bir çözüm üretiyor.

Bu sayede tüketicilerin daha güvenli gıdaya ulaşması, denetim mekanizmalarının daha etkili çalışması ve laboratuvarlarda daha çevre dostu uygulamaların yaygınlaşması mümkün hale geliyor. Erim’in çalışması, bu yönüyle hem gıda güvenliği hem de sürdürülebilir bilim anlayışı açısından önemli bir kilometre taşı olarak değerlendiriliyor.