Ölçme ve Değerlendirme

                                                      ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

1. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME SİSTEMİ

1.1. ÖLÇME

Türkçe Hazırlık Koordinatörlüğü, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde öğrencilerin dil gelişimini Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Programı (CEFR) doğrultusunda, güvenilir, şeffaf ve çok boyutlu bir ölçme ve değerlendirme sistemiyle takip etmektedir. Ölçme ve değerlendirme süreci yalnızca öğrencilerin bilgi düzeylerini belirlemeyi değil; aynı zamanda öğrenme sürecini desteklemeyi, gelişim alanlarını tespit etmeyi ve dil becerilerindeki ilerlemeyi sistematik olarak izlemeyi amaçlamaktadır.
Koordinatörlüğümüzde, her seviyede üç temel sınav uygulanmaktadır. Sınavların içeriği, öğrencilerin seviyelerine uygun olarak yapılandırılmakta ve dört temel dil becerisini (okuma, dinleme, yazma ve konuşma) bütüncül bir yaklaşımla değerlendirmektedir.

A1 ve A2 Seviye Sınavları
Temel dil kullanım becerilerinin kazandırıldığı A1 ve A2 seviyelerinde öğrenciler aşağıdaki üç değerlendirme uygulamasına tabi tutulmaktadır:

• Kısa Sınav 
• Vize Sınavı
• Final Sınavı

Kısa sınavlar, öğrencilerin ders sürecindeki öğrenmelerini düzenli olarak takip etmek, eksik kalan yönlerini belirlemek ve öğrenme sürecine zamanında geri bildirim sağlamak amacıyla uygulanmaktadır. Bu sınavlarda öğrencilerin temel dil bilgisi yapıları, kelime bilgisi ve ilgili seviyeye uygun okuduğunu anlama ve yazılı anlatım becerileri ölçülmektedir. 

Vize sınavı, öğrencilerin öğrenim gördükleri seviyenin ilk bölümünde edindikleri dil yeterliliklerini kapsamlı biçimde değerlendirmektedir. Sınav; okuduğunu anlama, dinlediğini anlama, yazılı anlatımı ölçen bölümlerden oluşmaktadır. Sınav, dil bilgisi ve kelime bilgisini ölçmeyi de amaçlamaktadır.

Final sınavı ise öğrencilerin kur sonunda ulaşmaları beklenen dil kazanımlarını ölçmektedir. Final sınavında öğrencilerin dört temel dil becerisi “okuduğunu anlama, dinlediğini anlama, yazılı anlatım ve sözlü anlatım” birlikte değerlendirilerek ilgili seviyenin öğrenme çıktıları doğrultusunda genel dil yeterlilikleri belirlenmektedir.

B1, B2 ve C1 Seviyeleri

Bağımsız ve yetkin dil kullanıcılarının yetiştirilmesini hedefleyen B1, B2 ve C1 seviyelerinde ise öğrenciler aşağıdaki üç sınava girmektedir:

• Hikâye Sınavı
• Vize Sınavı
• Final Sınavı

Hikâye sınavı, öğrencilerin okudukları seviyeye uygun edebî eser veya hikâyeleri anlama, yorumlama ve analiz etme becerilerini değerlendirmektedir. Bu sınav sayesinde öğrencilerin okuduğunu anlama, kelime bilgisi, metin çözümleme, eleştirel düşünme ve yazılı ifade becerileri ölçülmektedir. Gerektiğinde öğrencilerin sözlü anlatım becerileri de değerlendirme sürecine dâhil edilmektedir. Hikâye sınavında sorumlu olunan hikaye metni eğitmen/öğretim görevlisi tarafından öğrencilere sınava iki hafta kala ulaştırılır. Öğrenciler metnin kişi, zaman, mekan, olay örüntülerini çözümleyerek kelime çalışması yaparak hikâye sınavına hazırlanırlar.

Vize sınavı, öğrencilerin dönem içerisindeki akademik dil gelişimlerini kapsamlı olarak değerlendirmektedir. Sınav; okuduğunu anlama, dinlediğini anlama, yazılı anlatım becerilerinin yanı sıra dil bilgisi, kelime kullanımı ve metin çözümleme yeterliliklerini ölçen bölümlerden oluşmaktadır.

Final sınavı, öğrencilerin kur sonunda ulaşmaları beklenen CEFR kazanımlarını ne ölçüde gerçekleştirdiklerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Final değerlendirmesi kapsamında öğrencilerin dört temel dil becerisi “okuduğunu anlama, dinlediğini anlama, yazılı anlatım ve sözlü anlatım” bütüncül olarak ölçülmekte; akademik ve günlük iletişimde Türkçeyi etkili, doğru ve akıcı kullanma yeterlilikleri değerlendirilmektedir.

Seviye Tespit Sınavı

Türkçe Hazırlık Koordinatörlüğünün düzenlediği muafiyet sınavından geçerli puanı alamayan öğrenciler eğitim sürecine başlamadan önce Seviye Tespit Sınavına alınmaktadır. Bu sınavın amacı, öğrencilerin mevcut Türkçe dil yeterliliklerini güvenilir ve objektif bir şekilde belirleyerek kendileri için en uygun seviyeye yerleştirilmelerini sağlamaktır. 
Seviye Tespit Sınavı, öğrencilerin dört temel dil becerisini bütüncül olarak değerlendirecek şekilde hazırlanmaktadır. Sınav kapsamında öğrencilerin iletişimsel dil kullanımı, okuduğunu ve dinlediğini anlama, yazılı anlatım becerisi ile sözlü ifade yeterlilikleri ilgili seviye ölçütleri doğrultusunda değerlendirilmektedir.
Sınav sonuçları, Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Programı (CEFR) yeterlilik düzeyleri esas alınarak analiz edilmekte ve her öğrenci, dil gelişimini en etkili şekilde sürdürebileceği uygun sınıfa yerleştirilmektedir. Bu uygulama, öğrencilerin dil yeterliliklerine uygun bir öğrenme ortamında eğitim almalarını sağlayarak öğretim sürecinin etkililiğini artırmayı ve öğrenme hedeflerine daha sağlıklı bir şekilde ulaşmalarını desteklemeyi amaçlamaktadır.

Sınavlarda Kullanılan Soru Türleri

Türkçe Hazırlık Koordinatörlüğünde uygulanan sınavlarda, öğrencilerin dil yeterliliklerini farklı açılardan değerlendirebilmek amacıyla çeşitli soru türlerine yer verilmektedir. Soru türleri hazırlanırken Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Programı (CEFR) kazanımları esas alınmakta; öğrencilerin yalnızca bilgi düzeyleri değil, dili anlama, yorumlama ve iletişimsel bağlamda kullanma becerileri de ölçülmektedir.
Sınavlarda açık uçlu sorular, çoktan seçmeli (test) sorular, doğru-yanlış soruları, eşleştirme soruları, boşluk doldurma soruları, kısa cevaplı sorular gibi farklı soru türleri kullanılmaktadır. Bu çeşitlilik sayesinde öğrencilerin dil bilgisi ve kelime bilgisi, okuduğunu ve dinlediğini anlama, metin çözümleme, çıkarım yapma, yazılı anlatım ve iletişimsel dil kullanımı çok yönlü olarak değerlendirilmektedir.
Dinleme ve okuma becerilerinin değerlendirilmesinde, öğrencilerin ana fikir ve ayrıntıları belirleme, metni yorumlama ve anlam çıkarma becerilerini ölçen soru türlerine yer verilmektedir. Yazma sınavlarında öğrencilerden seviyelerine uygun kelime ve dil bilgisi yapılarını kullanarak paragraf, metin veya kompozisyon oluşturmaları beklenmektedir. Konuşma sınavlarında ise öğrencilerin verilen konu veya durumlar doğrultusunda kendilerini akıcı, doğru ve etkili bir şekilde ifade edebilme, iletişim kurabilme, telaffuz, kelime kullanımı ve dil bilgisi yeterlilikleri ölçülmektedir.
Farklı soru türlerinin bir arada kullanılması, öğrencilerin dil becerilerinin tek yönlü değil, geçerli, güvenilir ve bütüncül bir yaklaşımla ölçülmesini sağlamakta; değerlendirme sürecinin nesnelliğini ve kapsam geçerliliğini artırmaktadır.

1.2. DEĞERLENDİRME

Sınavlarda öğrencilerin dil yeterlilikleri, dört temel dil becerisi esas alınarak değerlendirilmektedir. Final sınavlarında dinleme, okuma, yazma ve konuşma becerilerinin her biri 25 puan üzerinden değerlendirilmekte olup tüm sınavlar, toplam sınav puanı 100 puan olarak hesaplanmaktadır.  Bu yapı, öğrencilerin yalnızca dil bilgisi düzeylerini değil, Türkçeyi iletişimsel bağlamlarda etkili kullanabilme yeterliliklerini de dengeli ve bütüncül bir şekilde ölçmeyi amaçlamaktadır. Final sınavı sonucunda öğrencilerin başarılı sayılabilmeleri için, dört temel dil becerisinin her birinden en az 13 puan almaları ve sınavın genel toplamında en az 70 puana ulaşmaları gerekmektedir. Bu koşullardan herhangi birinin sağlanmaması durumunda öğrenci başarılı kabul edilmez ve seviye tekrarı yapması gerekir.

Yazma ve konuşma becerilerinin değerlendirilmesinde, her seviyenin (A1, A2, B1, B2 ve C1) öğrenme kazanımlarına uygun olarak hazırlanmış, CEFR temelli analitik değerlendirme ölçekleri (rubrikler) kullanılmaktadır. Bu ölçekler; öğrencilerin ilgili seviyedeki dil performanslarının nesnel, tutarlı ve standart bir biçimde değerlendirilmesini sağlamaktadır.
Ölçme ve değerlendirme sürecinin güvenirliğini artırmak amacıyla, yazma ve konuşma sınavları iki farklı eğitmen/öğretim görevlisi tarafından birbirinden bağımsız olarak değerlendirilmektedir. Her iki değerlendiricinin verdiği puanların aritmetik ortalaması alınarak öğrencinin ilgili beceriye ait notu belirlenmektedir. Puanlayıcılar arasında 5 (beş) ve üzeri puan farkı tespit edilmesi durumunda, Türkçe Hazırlık Koordinatörlüğü tarafından üçüncü bir eğitmen/öğretim görevlisi görevlendirilir. Bu durumda, yapılan üç puanlamanın ortalaması alınarak adayın nihai puanı belirlenir. Böylece değerlendirme sürecinde puanlayıcılar arası tutarlılık güçlendirilmekte, öznel değerlendirme farklılıkları en aza indirilmekte ve öğrencilerin performansları adil, şeffaf ve güvenilir bir şekilde değerlendirilmektedir.

Sınavların Genel Başarı Notuna Etkisi

Türkçe Hazırlık Koordinatörlüğünde öğrencilerin kur sonu başarı notu, dönem boyunca uygulanan ölçme ve değerlendirme araçlarının belirli ağırlıklarla hesaplanması sonucunda oluşturulmaktadır. Bu uygulama, öğrencilerin yalnızca dönem sonu performanslarını değil, öğrenme süreci boyunca gösterdikleri gelişimi de değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
A1 ve A2 seviyelerinde öğrencilerin genel başarı notu; kısa sınavın %20'si, vize sınavının %30'u ve final sınavının %50'si esas alınarak hesaplanmaktadır. Böylece öğrencilerin dönem içindeki gelişimleri ile kur sonunda ulaştıkları dil yeterlilikleri birlikte değerlendirilmektedir.
B1 ve C1 seviyelerinde ise genel başarı notu; hikâye sınavının %20'si, vize sınavının %30'u ve final sınavının %50'si dikkate alınarak belirlenmektedir. Hikâye sınavı ile öğrencilerin okuma, anlama ve yorumlama becerileri süreç içerisinde değerlendirilirken, vize sınavında dinleme, okuma ve yazma becerileri ölçülür. Final sınavında ise öğrencilerin dört temel dil becerisindeki genel yeterliliklerini kapsamlı biçimde ölçmektedir.
B2 seviyesinde öğrenciler, yazılı ve sözlü sınavların yanı sıra eğitmen/öğretim görevlisi tarafından belirlenen bir konu üzerinde sunum hazırlama ve sunma görevini de yerine getirmektedir. Bu uygulama, öğrencilerin akademik iletişim, araştırma, sunum ve sözlü ifade becerilerini geliştirmeyi ve değerlendirmeyi amaçlamaktadır. B2 seviyesinde genel başarı notu; sunum görevinin %10'u, hikâye sınavının %10'u, vize sınavının %30'u ve final sınavının %50'si esas alınarak hesaplanmaktadır.
Bu ölçme-değerlendirme sistemi sayesinde öğrencilerin dönem boyunca gösterdikleri akademik gelişim, iletişimsel dil becerileri ve kur sonunda ulaştıkları yeterlilik düzeyi bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmekte; başarı notu tek bir sınava değil, süreç odaklı ve çok boyutlu bir ölçme ve değerlendirme anlayışına dayalı olarak belirlenmektedir.

Başarı Ölçütleri

Türkçe Hazırlık Koordinatörlüğünde öğrencilerin seviye sonunda başarılı sayılabilmeleri, yalnızca toplam sınav puanına değil, dört temel dil becerisindeki yeterliliklerine de bağlıdır. Bu doğrultuda öğrencilerin dinleme, okuma, yazma ve konuşma becerilerinin her biri ayrı ayrı değerlendirilmektedir.
Final sınavı sonucunda öğrencilerin başarılı sayılabilmeleri için, dört temel dil becerisinin her birinden en az 13 puan almaları ve sınavın genel toplamında en az 70 puana ulaşmaları gerekmektedir. Bu koşullardan herhangi birinin sağlanmaması durumunda öğrenci başarılı kabul edilmez ve seviye tekrarı yapması gerekir.
Bu değerlendirme yaklaşımı, öğrencilerin yalnızca belirli bir beceride yüksek performans göstererek diğer becerilerdeki eksikliklerini telafi etmelerini önlemeyi; dinleme, okuma, yazma ve konuşma alanlarında dengeli ve yeterli bir dil yetkinliği kazanmalarını sağlamayı amaçlamaktadır. Böylece öğrencilerin ilgili CEFR düzeyinde öngörülen iletişimsel dil yeterliliklerine bütüncül olarak ulaşıp ulaşmadıkları güvenilir ve adil bir şekilde değerlendirilmektedir.

3. MUAFİYET SİSTEMİ

Türkçe Hazırlık Koordinatörlüğünde dönem başında ve dönem sonunda uygulanan Türkçe Muafiyet Sınavı, öğrencilerin mevcut Türkçe yeterliliklerini belirlemek ve hazırlık eğitiminden muaf olup olamayacaklarını değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmektedir. Muafiyet sınavı iki aşamalı olarak uygulanmakta olup değerlendirme süreci, Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Programı (CEFR) ilkeleri doğrultusunda yürütülmektedir.
Birinci aşamada öğrencilerin dinleme, okuma ve yazma becerileri değerlendirilmektedir. Bu aşamanın sonuçlarına göre öğrenciler başarı durumlarına göre üç farklı grupta değerlendirilmektedir.
●    Dinleme, okuma ve yazma becerilerinden oluşan yazılı sınavın toplam puanının %75 ve üzerini elde eden öğrenciler, doğrudan başarı kriterini sağlayarak Türkçe Hazırlık Programından muaf sayılmaktadır.

• Doğrudan muafiyet koşulunu sağlayamayan ancak yönergede belirlenen asgari başarı koşullarını karşılayan öğrenciler ise ikinci aşama olan konuşma sınavına katılmaya hak kazanmaktadır. Konuşma sınavında öğrencilerin sözlü anlatım, akıcılık, telaffuz, dil bilgisi kullanımı, kelime dağarcığı ve iletişimsel yeterlilikleri seviyeye uygun değerlendirme ölçütleri doğrultusunda değerlendirilmektedir.
• Muafiyet sınavının tüm aşamalarının tamamlanmasının ardından, Türkçe Hazırlık Koordinatörlüğü Yönergesinde belirlenen başarı ölçütlerini karşılayan öğrenciler hazırlık programından muaf tutulurken, gerekli başarı koşullarını sağlayamayan öğrenciler ise mevcut dil yeterliliklerine uygun seviyedeki Türkçe Hazırlık Programına yerleştirilerek eğitimlerine başlamaktadır.

Yıl İçi Ortalaması ile Muaf Olma:

Eğitim-öğretim yılı sonunda, öğrencinin A1, A2, B1 ve B2 kur başarı puanlarının her birinin %25 ağırlıklı olarak toplanması ile yıl sonu başarı puanı hesaplanır.

Yıl içi ortalaması ile muaf olabilmek için aşağıdaki şartları sağlamak gerekir:

• Kur tekrarı yapmamış olmak
• En az B2 seviyesini başarıyla tamamlamış olmak ve A1, A2, B1, B2 seviyesine kadar girmiş olduğu tüm sınavların (kısa sınav, hikâye sınavı, vize sınavı ve sunum) sonucunda genel başarı ortalaması 80 ve 80’in üzerinde puan almak

Yukarıda belirtilen şartları sağlayan öğrencilerin ayrıca muafiyet sınavına girmeleri gerekmez.