33 ülkeden 130 bin ameliyatın verileriyle ürolojide yeni sistem geliştiriliyor
İstanbul Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalından Dr. Öğr. Üyesi Gökhan Çalık’ın da yer aldığı uluslararası ekip, 33 ülkedeki 180 hastaneden 130 bin 34 üroloji ameliyatının kayıtlarını bir araya getirdi. CAMUS adlı çalışma, ameliyat sırasında ve sonrasında ortaya çıkan sağlık sorunlarının ortak ölçütlerle kaydedilmesini ve bu sorunların hastanın günlük yaşamını nasıl etkilediğinin de değerlendirmeye katılmasını amaçlıyor.

Ameliyatın ardından iyileşme süreci, hastaneden taburcu olduktan sonra da devam eder. Uzun süren ağrı, yorgunluk ya da idrarı tutmakta güçlük gibi sorunlar yeni bir tıbbi müdahale gerektirmese bile hastanın günlük yaşamını etkileyebilir. Üstelik tek başına hafif görünen birkaç sorun bir araya geldiğinde toparlanmayı güçleştirebilir. Peki bir ameliyatın ardından yaşananları değerlendirirken bu etkiler nasıl hesaba katılabilir?
İstanbul Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalından Dr. Öğr. Üyesi Gökhan Çalık’ın da katkı veren araştırmacılar arasında yer aldığı CAMUS girişimi, bu soruya ortak bir kayıt ve değerlendirme sistemiyle yanıt arıyor. Uluslararası ekibin European Urology Open Science dergisinde yayımlanan "The CAMUS Initiative: A Multiphase, Multicentre International Collaboration to Redefine Risk Stratification, Reporting, and Grading of Surgical Complications in Urology" başlıklıaraştırma protokolü (çalışmanın nasıl yürütüldüğünü ve sonraki adımlarını açıklayan makale), üroloji ameliyatları sırasında ve sonrasında ortaya çıkan komplikasyonların nasıl kaydedileceğine, ciddiyetlerinin nasıl belirleneceğine ve ameliyat riskinin nasıl tahmin edileceğine ilişkin yedi aşamalı bir program ortaya koyuyor.
AYNI AMELİYAT İÇİN BİLDİRİLEN ORANLAR NEDEN FARKLI?
Ameliyat sonrası sorunların ciddiyetini belirlemek için yaygın kullanılan Clavien–Dindo sınıflandırması, komplikasyonları gidermek için gereken tedaviye göre derecelendiriyor. Kapsamlı komplikasyon indeksi ise bir hastada ortaya çıkan birden fazla sorunu tek bir puanda birleştiriyor. Makaleye göre bu yöntemler, uzun süreli ağrı, yorgunluk veya cinsel işlev sorunları gibi ek tedavi gerektirmeyebilen ancak hastayı etkileyen durumları yeterince yansıtmayabiliyor. Ameliyat sırasında yaşanan sorunlar da Clavien–Dindo sınıflandırmasının kapsamı dışında kalıyor.
Makalede aktarılan önceki çalışmalar, kayıtların karşılaştırılmasındaki güçlüğü gösteriyor. Mesanenin tamamen çıkarıldığı ameliyatların ardından bildirilen komplikasyon oranları, araştırmadan araştırmaya ilk 30 gün için yüzde 26 ile yüzde 86, ilk 90 gün içinse yüzde 30 ile yüzde 100 arasında değişiyor. Araştırmacılar, hasta gruplarının sağlık durumu, ameliyatın güçlüğü ve merkezlerin deneyimi gibi etkenlerin yanı sıra, hangi sorunların nasıl kaydedildiğindeki farklılıkların da bu geniş aralıkta rol oynadığına dikkat çekiyor.
33 ÜLKEDEN 130 BİN 34 AMELİYATIN KAYITLARI BİR ARAYA GETİRİLDİ
Çalışmanın ilk bölümünde altı kıtada, 33 ülke ve 136 şehirde bulunan 180 hastaneden ameliyat kayıtları toplandı. Türkiye’den üç merkezin de veri sağladığı çalışmada, 1978 ile 2025 yılları arasında gerçekleştirilen 130 bin 34 büyük üroloji ameliyatına ait kayıtlar bir araya getirildi. Bu kayıtlar prostatın veya mesanenin çıkarıldığı ameliyatları, büyük böbrek ameliyatlarını ve karın arkasındaki lenf düğümlerinin çıkarıldığı ameliyatları kapsıyor. Yazarlar, bunun üroloji cerrahisinde türünün en büyük uluslararası veri seti olduğunu belirtiyor.
Ekip, hastaların ameliyat öncesindeki sağlık durumu, ameliyatın nasıl geçtiği ve sonrasında ortaya çıkan sorunlara ilişkin bilgileri derledi. Kayıtların toplanması tamamlandı, incelemeler ise sürüyor. Araştırmacılar bu verilerle hangi etkenlerin komplikasyon riskini artırdığını ve mevcut değerlendirme yöntemlerinin farklı ameliyatlarda ve hastanelerde ne kadar tutarlı sonuç verdiğini inceleyecek. Geçmişte hangi bilgilerin kayda geçirildiğinin hastaneden hastaneye değişebilmesi de bu aşamanın sınırlılıklarından biri.
HEKİMLER VE HEMŞİRELER HANGİ SORUNLARIN KAYDA GİRMESİ GEREKTİĞİNİ DEĞERLENDİRDİ
Araştırmanın ilk anketine 57 ülkeden 1.113 hekim katıldı. Ekip, Delphi yöntemini (katılımcıların birden fazla anket turunda görüş bildirerek ortak bir noktada buluşmasını sağlayan yöntem) kullandı. Hekimler, ameliyat sırasında yaşanan, sonradan tekrarlayan ya da geç dönemde ortaya çıkan sorunların kayda alınması gerektiği konusunda görüş birliğine vardı. Hastaların kendi bildirdiği sorunların değerlendirmeye katılması da destek gördü.
Üroloji alanında deneyimli 20 hemşireyle yapılan ön çalışmada katılımcıların tamamı ortak bir değerlendirme sistemine ihtiyaç olduğunu belirtti. Yüzde 75’i önerilen CAMUS sisteminin benimsenmesini destekledi. Hemşireler, hastanın durumundaki kötüleşmenin erken fark edilmesi ve hekim müdahalesi gerektirmeyen bakım uygulamalarının da kayda geçirilmesi üzerinde durdu. Yara sorunları ve idrarı tutmakta güçlük, yaşam kalitesini etkileyebilen sorunlar arasında öne çıktı. Anketin sonraki aşamada farklı ülkelerden daha fazla hemşireyle yürütülmesi planlanıyor.
YENİ SİSTEM 2 BİNDEN FAZLA HASTAYLA SINANACAK
Araştırmacılar, üroloji ameliyatı geçiren hastalara idrarı tutabilme, cinsel işlev ve sindirim gibi alanlarda yaşadıkları sorunları ve bunların günlük hayatlarını ne ölçüde etkilediğini sormayı planlıyor. Bu yanıtlardan, hastanın yaşadığı güçlüğü sağlık ekibinin değerlendirmesiyle birlikte ele almaya yarayan bir puanlama geliştirilecek. Ekip ayrıca ameliyatın güçlüğünü ve ameliyat sırasında ya da sonrasında sorun yaşanma riskini tahmin etmeye yardımcı olacak bir araç üzerinde çalışıyor.
Planlanan dijital sistemde bir hastada yaşanan sorunlar, ortaya çıkış zamanı ve uygulanan tedavi ya da bakımla birlikte ayrı ayrı kaydedilebilecek. Hasta bildirimleri de aynı kayda eklenebilecek. Ekip, sistemi 2 binden fazla yeni hastayla sınamayı hedefliyor. Bu aşamada kayıtların ne kadar eksiksiz tutulabildiğine, sağlık çalışanlarının aynı sorunu benzer biçimde değerlendirip değerlendirmediğine ve sistemin hastaların bildirdiği sorunları ne ölçüde yansıttığına bakılacak.
ÇALIŞMA CERRAHİ KOMPLİKASYONLARI DEĞERLENDİRMEK İÇİN YENİ BİR ÇERÇEVE SUNUYOR
CAMUS’un literatüre özgün katkısı, geniş bir uluslararası ameliyat veri setini hekim ve hemşire görüşleriyle bir araya getirmesi ve hasta deneyimini de aynı değerlendirmeye katacak bir yöntem önermesi. Böylece bir sorunun ne zaman ortaya çıktığı, hangi müdahaleyi gerektirdiği ve başka sorunlarla birlikte hastanın yaşamını nasıl etkilediği aynı değerlendirmede ele alınabilecek.
Sistem planlanan hasta takibinde güvenilir sonuç verirse, farklı hastanelerdeki ameliyat sonuçlarını karşılaştırmak için ortak bir temel sağlayabilir. Hastalara ameliyat öncesinde riskler anlatılırken, olası sorunların iyileşme sürecini ve günlük yaşamı nasıl etkileyebileceğine ilişkin bilgiler de bu görüşmelere dâhil edilebilir.
Son Güncelleme Tarihi: 20/11/2026 - 18:04



